یادداشت‌ها

علی لاریجانی یکی از شخصیت‌های بزرگ و تأثیرگذار تاریخ معاصر ایران بود که ویژگی‌های منحصر به فردی در عرصه سیاست و مدیریت داشت.

جنگ تحمیلی سوم که فردا 60 روزه می‌شود، میدان بروز رشد ملت ایران است. سخن از دو مدل، «راهبرد» و «راهبری» است که موجب می‌شود یک ملت، شهیدان خود را با افتخار سر دست بگیرد و دیگری، کشته‌هایش را پنهان دارد و نتواند به آنها مباهات کند. یک ملت، به مدت دو ماه هر شبانه‌روز به میدان آمده و سینه سپر کرده است، اما در مقابل، هیچ اجتماعی در دفاع از جنگ افروزان برپا نمی‌شود، چون تلقی شرافتمندی نسبت به آن وجود ندارد.

مدت‌هاست جهان در تلاش است پدیده‌ای به نام دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده آمریکا را مطالعه و بررسی کند؛ فردی که نه تنها اختیارات تقریباً مطلقی در اداره منابع قدرتمندترین و ثروتمندترین کشور جهان دارد، بلکه با رفتارهای خود تهدیدات جدی برای امنیت جهانی ایجاد کرده است.

عباس عبدی که بیش از سه ماه در روزنامه اعتماد یادداشتی منتشر نکرده است با نوشتن مطلبی اعلام کرد تصمیم 22دی 1404 خود را کنار گذاشته است.

هر‌گاه امریکا احساس کند که در فضای جنگ و صلح باید هزینه‌های راهبردی متنوعی را پرداخت کند در آن شرایط از سازوکارهای صلح‌سازی و اجتناب از ادامه جنگ بهره‌ می‌گیرد. در‌حالی که اگر احساس کند به اهداف راهبردی خود نائل نشده یا اینکه امکان به‌کارگیری قدرت مازاد برای وادارسازی دیگری به پذیرش شرایط راهبردی وجود دارد، به گونه اجتناب‌ناپذیر جنگ را ادامه خواهد داد.

این روزها میزان گرانی روزانه به حدی است که ورود نهادهای حاکمیتی به بحث کنترل قیمت‌ها را می‌طلبد چون گمان می‌رود که تذکر صرف و نصیحت، مفید به فایده نیست. گرانی روز افزون بدیهی است که نارضایتی عمومی را بدنبال دارد.

در جنگ روانی و رسانه‌ای امریکا و اسراییل علیه ایران، بخشی از فضاسازی‌های دشمن بر پایه داده‌ها و نشانه‌هایی شکل می‌گیرد که از داخل کشور به عنوان «سیگنال» مخابره می‌شود.

مسئله مهم در این مذاکرات، پیش بردن نظرها و منافع ملی ایران است و بس. با این حال در هیچ گفتگویی در این سطح و در میانه جنگی چنین مهیب، تمام خواسته‌ها متحقق نخواهد گردید. نه به سرعت و در یک یا دو سه جلسه و نه کاملاً و جزء به جزء مطابق خواست ما یا طرف مقابل.

رویدادها و تحولات دو هفته اخیر به وضوح نشان می‌دهد شرایط امروز با شرایط 19 فروردین 1405 متفاوت است و تصمیمی که آن روز منطقی و معتبر به نظر می‌رسید ممکن است امروز از درجه اعتبار ساقط شده باشد. واشنگتن نه تنها در عمل نشان داده به دنبال توقف حملات نیست بلکه از دو هفته اخیر به عنوان فرصتی برای تغییر میدان نبرد استفاده کرده تا با تخلیه التهاب بازارهای جهانی و جابه‌جایی زمین درگیری، فشار میدان را از خود برداشته و بر دوش ایران بگذارد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در یادداشتی به مناسبت روز جهانی زمین با تأکید بر ضرورت صیانت از منابع طبیعی، نسبت به پیامدهای مخرب بهره‌گیری نادرست از علم و گسترش رویکردهای نظامی هشدار داد.

جنگ ۲۰۲۶ فقط نبرد موشک‌ها و تخریب زیرساخت‌ها نبود؛ این بحران، اقتصاد ایران، اسرائیل و حتی بازارهای جهانی را وارد مرحله‌ای از فرسایش کم‌سابقه کرد. از خسارت ۵۰۰ میلیارد دلاری ایران و سقوط تولید ناخالص داخلی گرفته تا خون‌ریزی تدریجی اقتصاد اسرائیل و جهش هزینه‌های تجارت جهانی، واقعیت آن است که بهای اصلی جنگ را نه ارتش‌ها، بلکه اقتصادها و مردم پرداختند.

در حالی که ایران بیش از ۵۰ روز است تحت فشارهای سنگین نظامی، امنیتی و رسانه‌ای دشمنان خارجی قرار دارد و ملت با مقاومت خود توطئه‌ها را خنثی کرده‌اند، بخش قابل توجهی از جریان اصلاح‌طلبی با سکوتی معنادار یا لحنی طلبکارانه، نه تنها در دفاع از وطن نقشی ایفا نکرده، بلکه گویا از وقایع جاری غافلند. این رویکرد، انتقادات تندی را از سوی کسانی برانگیخته که وظیفه ملی در این شرایط حساس را فراموش‌شده می‌دانند.

هرگاه در حین جنگ از مذاکره و توافق سخن می‌گویند، لزوماً به معنای تمایل آنان به پایان دادن به جنگ نیست. راه‌حل مواجهه با این دسیسه آمریکا این است که رابطه میان جنگ و مذاکره قطع گردد یعنی وقتی آمریکا پیشنهاد مذاکره می‌دهد- کمااینکه در دو جنگ اخیر این کار را کرد- طرف مقابل- در اینجا یعنی ایران- بگوید مذاکره را قبول می‌کنم اما ضرورتی ندارد برای آن جنگ را متوقف کنم.

علیرضا کمالی، بازیگر سینما و تلویزیون، از همه هنرمندان و فعالان عرصه هنر و فرهنگ خواست با رخصت از شاه جوانمردان وارد گود پهلوانی شوند و بخشی از دستمزد خود را به آسیب‌دیدگان از جنگ اختصاص دهند.

اهمیت کار رسانه و داشتن «پیوست رسانه‌ایِ» به موقع در مسائل مهم از جمله جنگ، دیگر بر کسی پوشیده نیست. با کار رسانه‌ای می‌توان «پیروزی» را «شکست» و «دروغ» را «راست» جا زد و «شیرینی» را به «تلخی» مبدل کرد و به راحتی ذهن مخاطب-چه مسئول چه مردم عادی- را به مسیر خطا هدایت نمود و خدا می‌داند، خطای محاسباتی چه بر سر می‌آورد!

آینده اقتصاد ایران در “ذخایر هوش سازگار” نهفته است، نه صرفاً در ذخایر نفتی. بر اساس تحلیل‌های جدید، ایران با اتکا به پتانسیل عظیم هوش انسانی جوانان خود، به ویژه در حوزه‌های هوش عاطفی و اجتماعی، نه تنها در حال کاهش وابستگی به نفت است، بلکه با دیپلماسی کارآفرینی و تقویت کنسرسیوم‌های صادراتی، در حال ورود به عصر جدیدی از توسعه پایدار و اقتصاد دانش‌بنیان است.

سال ۱۴۰۵، ایران در کانون بحران‌های ژئواکونومیک جهانی قرار گرفته است. آغاز جنگ در اسفند ۱۴۰۴، خسارات سنگین اقتصادی و اجتماعی بر کشور وارد کرده و ضرورت بازتعریف «اقتصاد مقاومتی» را بیش از پیش نمایان ساخته است. این یادداشت، با تکیه بر یافته‌های پژوهشی جدید، رویکردی نوین را برای اقتصاد مقاومتی پیشنهاد می‌کند: گذار از «دفاع» به «تهاجم مبتنی بر مزیت‌های رقابتی» با محوریت بازسازی زیرساخت‌ها، تقویت سرمایه اجتماعی و دیپلماسی اقتصادی فعال. موفقیت این راهبرد، بیش از هر چیز، به انسجام ملی و سرمایه اجتماعی گره خورده است.

دکتر انصاری هشدار داد که شروط ایران برای پایان جنگ، شامل کنترل تنگه هرمز و دریافت عوارض، می‌تواند به جای حل بحران، منجر به تقابل دائمی، انزوای بین‌المللی و جنگ سرد جدید شود و قدرت واقعی پس از جنگ در بازسازی اقتصادی نهفته است.

دکتر قربان محمد‌پورقاز، پژوهشگر اقتصاد و مدیریت، باور دارد که در دنیای مدرن، بازگشت به نخبگی اخلاق‌مدار نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی حیاتی برای حفظ کیان وطن است. به گفته وی، تلفیق تخصص با اخلاق، می‌تواند سرعت توسعه کشور را دوچندان کرده و پیوندهای اجتماعی را مستحکم‌تر سازد.

پذیرش آتش‌بس با ایران از سوی آمریکا، نتیجه محاسبه غلط رویارویی نظامی با تمدن هزاران ساله این مرز و بوم و عاقبت توهّم شبیخون عصر حجری است.

مذاکرات روز شنبه، نافرجام ماند، چون نه فقط جی دی ونس، بلکه خود دونالد ترامپ، اجازه مذاکره مستقل، مبتنی بر منافع ملت آمریکا و مصالح کشورهای دیگر را ندارد. باید این حقیقت مهم را برای ملت‌ها و دولت‌ها تبیین کرد که شرارت و ناامنی موجود در منطقه و جهان، از گور مافیای جهانی صهیونیسم بر می‌خیزد.

واقعیت آن است که میدان، خیابان و دیپلماسی مانند چرخ‌دنده‌های یک ماشین قدرتمند در هم تنیده‌اند. میدان تولید قدرت می‌کند، خیابان به این قدرت مشروعیت و پایداری می‌بخشد و دیپلماسی آن را در عرصه جهانی نقد می‌کند.

جنگ رمضان، با وجود خسارت‌های انسانی و مادی سنگین، درس‌های مهمی برای امنیت و همبستگی ملی ایران به ارمغان آورد؛ از ضرورت بازنگری در اتکا به قدرت‌های خارجی تا تقویت توان دفاعی و هوشیاری در برابر نفوذ.

وقتی یادداشت یک کارشناس، آغازی بر اولتیماتوم به سیستم امنیتی است؛ آیا تندروها با مصادره اجتماعات ملی و تعریف تمامیت‌خواهانه از وحدت، در پی ایجاد فضای رعب و خفقان هستند؟ این یادداشت، نگاهی به وضعیت سیاسی و رسانه‌ای ایران در بحبوحه جنگ و خطرات رفتارهای فراقانونی دارد.