یادداشت‌ها

محمد جواد روح، روزنامه نگار اصلاح‌طلب نوشت: در شرایطی که دونالد ترامپ برای دیدار با سران ایران اعلام آمادگی می‌کند، طرف ایرانی همچنان در دام‌های خودساخته اسیر است. همان دام‌هایی که خاتمی را واداشت از دیدار با بیل کلینتون بگریزد.

در حال حاضر این تحلیل وجود دارد که ایران می‌تواند هم‌زمان با شکستن تابوها در مذاکره با آمریکا، در زمینه اقتصادی نیز تابوشکنی کند. مطمئناً مذاکره میان ایران و آمریکا ابعادی دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها این است که دو طرف بتوانند به‌ صورت مستقیم مذاکره کنند و دستور کار مذاکراتی را مشخص کنند.

تجربه خروج یک‌جانبه امریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و اعمال سیاست فشار حداکثری نیز نشان داد که واشنگتن خیلی پایبند به مفاد توافق نبوده و حاضر است از ابزارهای سخت‌تری برای رسیدن به اهداف خود استفاده کند. در چنین شرایطی، حتی اگر توافقی در زمینه هسته‌ای حاصل شود، این احتمال وجود دارد که امریکا یا اسراییل با بهانه‌های دیگر، از جمله برنامه موشکی ایران، زمینه‌سازی برای تنش‌های جدید و حتی درگیری نظامی را فراهم کنند.

چنانچه دشمن درپی محروم کردن ما از صدور نفت باشد، با استناد به کنوانسیون‌های 1958 ژنو و 1982 جامائیکا که موضوع آن «نظام حقوقی آبراه‌های بین‌المللی و حق عبور کشتی‌هاست»‌، تنگه‌هرمز را به روی تمامی کشتی‌های نفتکش و حتی کشتی‌های حامل کالای تجاری و تسلیحاتی دشمن می‌بندیم. دلیلی  ندارد که کشورهای متخاصم از تنگه‌‌ای که در آب‌های سرزمینی کشورمان قرار دارد اجازه عبور داشته باشند.

علی مدنی‌زاده که این روزها نامش به عنوان نامزد اصلی جانشینی عبدالناصر همتی برکنار شده مطرح است یکی از آن اقتصاددانانی بود که در این نامه به دولت روحانی هشدار داد. همین نامه باعث شده است تا پیش از اعلام وزیر اقتصاد پیشنهادی در مجلس، رسانه‌ها و اشخاصی که مخالف تفکرات مدنی‌زاده هستند آن را دستاویزی برای تخریب او در برابر فعالان بازار سرمایه قراردهند و مدنی‌زاده را به عنوان مخالف بازار سرمایه و بورس معرفی کنند.

از سال 92 که مذاکرات شروع شد و بعد برجام به سرانجام رسید، شاخص‌ها تعدیل شد و به سمت مطلوب رفت. به نظر می‌رسد این انتظار عقلایی می‌تواند شکل بگیرد که مردم نه تنها انتظار افزایش قیمت نداشته باشند، بلکه شاهد کاهش قیمت هم باشند و آن هم نه فقط در سکه و ارز بلکه بقیه کالاهایی که به ارز ارتباط دارند؛ مانند خودرو که قطعات آن نیاز مبرم به ارز دارد.

همه مشکل آن است که جابه‌جایی منابع در بخش‌های گوناگون متناسب با قیمت‌های جدید انرژی با سهولت انجام نمی‌شود و اصطکاک‌هایی برای این جابه‌جایی منابع وجود دارد. وجود اصطکاک‌ها موجب می‌شود که بازتخصیص منابع به‌سرعت و به‌سادگی انجام نشود و همین امر به جای اینکه رشد تولید را به دنبال داشته باشد، موجب افت شدید تولید می‌شود.

در دوم اردیبهشت ۱۳۵۸، با فرمان تاریخی امام خمینی(ره)، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی متولد شد تا نگهبان انقلاب و دستاوردهای آن باشد. امروز پس از دهه‌ها، سپاه همچون خورشیدی درخشان، مظهر اقتدار، ایثار و خدمت به مردم است. از دفاع مقدس تا مقابله با تهدیدات نوین، سپاه همواره پیش‌قراول میدان‌های سخت و مقاومت بوده است.

سه گروه در راه مذاکرات و تنش زدایی سنگ اندازی خواهند کرد، هرچند ضعیفتر از آنند که کاری درخور انجام دهند و کارهاشان موجب شکست برای مردم و نظام شود.

تیم پرتلاش‌، خستگی‌ناپذیر و قابل اعتماد هسته‌ای‌مان که تجربه بد عهدی آمریکا در سال‌های گذشته را بارها دیده و راهبردهای کلان دشمن را رصد کرده‌اند، لازم است با نگاه به ظرفیت هسته‌ای کشور و رهنمودهای حکیمانه رهبر حکیم انقلاب پای میز مذاکره نشسته و از حقوق ملت بزرگ ایران دفاع کنند و ذره‌ای از اصول ترسیم شده هسته‌ای عدول نکنند که ان‌شاءالله نخواهند کرد.

پاپ فرانسیس از همان آغاز که عنوان یا لقب «فرانسیس» را برای خود انتخاب کرد، ما را به یاد عارف بزرگ مسیحیت قدیس فرانسیس اسیزی (۱۲۲۶-۱۱۸۱) بنیانگذار طریقت فرانسیسکن‌ها انداخت. تمام زندگی را با محبت و شیدایی صرف خدمت به مردمان کردن و برای خود هیچ نخواستن!

به صورت عادی برای نتیجه مذاکرات میان ایران و آمریکا دو سناریو پیش بینی میشود اول توافق و رفع تحریم ها، دوم شکست مذاکرات و تشدید تحریم ها.

دومین دور مذاکرات ایران و آمریکا در رُم از ابعاد مختلفی قابل بررسی است. از این جهت که اگر نفس این مذاکرات را بخواهیم بررسی کنیم، شروع این مذاکرات در عمان و سپس در ایتالیا نشانه مثبتی از این جهت است که هم آمریکا و هم ایران گزینه مذا کره و توافق را بر هر راه دیگری ترجیح می دهند.

رقابت شرط اصلی تجارت آزاد است. دور دوم مذاکرات انجام شد و چشم انتظار توافقی مطلوب هستیم که نتیجه آن تامین‌کننده منافع ملی باشد. لذا بایستی از هم‌اکنون با جمع‌آوری بساط رانت و جایگزینی رقابت به پیشواز رفع تحریم‌ها برویم.

شنبه آینده دور سوم گفتگوها با بررسی نتایج کارشناسان از هر دوطرف در «عمان» ادامه خواهد یافت. اغلب کارشناسان سیاسی چه در سطح منطقه‌ای همچنین بین‌المللی انتظار مثبتی از این گفتگوها دارند.

با توجه به ویژگی‌های شخصیتی ترامپ شاید بتوان گفت، برای ترامپ، همین که اعلام کند «دیدید! من توانستم ایرانی‌ها را به پای مذاکره کشانده و توان هسته‌ای‌اش را بگیرم» کافی است! «حل‌شده» نشان دادن مسائلی که تاکنون دیگران نتوانسته‌اند حلش کنند، بیش از هر چیزی شخصیتی مثل ترامپ را ارضا می‌کند! او به شدت عاشق «پیروز» نشان دادن خود است؛ ولو نمایشی!

جریان خالص ساز، هم در سیاست خارجی هم در سیاست داخلی مخالفت هایی را مطرح می کند. تلاش آنها تنها برای این است که اعلام کنند جریان خالص ساز هنوز زنده و فعال است و از بین نرفته است، ولی توجه داشته باشید که راهبرد ما همانی است که کلیت نظام و مقام معظم رهبری تعیین خواهند کرد نه تندروها و خالص سازها.

تأکید ایران بر مذاکره غیرمستقیم، موضعی متکبرانه نبود واقعیت این است که تأکید ایران بر مذاکره غیرمستقیم از یک‌‌سو وضعیت ایران را در پذیرش و در عدم پذیرش علی‌السویه نشان می‌دهد و به دشمن می‌گوید اگر مذاکره برای تو راهبرد است، برای من صرفاً یک موضوع ـ از میان ده‌ها موضوع ـ است و آنچه تو در عنوان مذاکره جست‌وجو می‌نمایی و به‌ شدت به آن نیاز داری، من به خروجی آن نظر دارم.

آمریکا حاضر به پذیرش ریسک تهاجم و مخاصمه‌ای نیست. زیرا که در صورت رویارویی با ایران، می‌تواند کل منطقه را با آشوب و خطر مواجه کند و اقتصاد تحت فشارش را در گرداب تازه‌ای بیندازد که تحمل تبعات آن چندان سهل و آسان نخواهد بود.

با توجه به نیاز آمریکا به تمرکز بر روی مسائلی که با چین و بعضی کشور‌های دیگر دارد، برای ترامپ ورود به جنگ در منطقه خاورمیانه دردسر بزرگی است که اجتناب از آن را ضروری می‌داند. شرایط حاکم بر منطقه نیز به‌شدت حاد است و بعد از آنچه در نزدیک دو سال اخیر رخ داده، اکنون زمینه‌ای برای آتش‌افروزی جدید وجود ندارد؛ بنابراین، نگاه مثبت به دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا را می‌توان نوعی واقع‌بینی دانست.

وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین متولیان اقتصاد فرهنگ می‌تواند با درگیر کردن مردم در ساخت فرهنگی جامعه و ایجاد ثروت و سرمایه‌گذاری از طریق تجارت دانش، نقش راهبردی در تحقق شعار سال -سرمایه‌گذاری برای تولید- داشته باشد.

اظهارات استیو ویتکاف بعد از پایان دور اول مذاکرات غیر مستقیم در عمان، نشان داد که پیشنهاد قبلی او در دور اول، ارزشی بیشتر از یک ترفند پلشت سیاسی نداشته است و آمریکا برخلاف نقابی که روز شنبه بر چهره کشیده بود، کماکان روی پله باج‌خواهی!

اقتصاد پاکستان در حالی با نشانه‌هایی از بهبود مقطعی مواجه است که چالش‌های ساختاری همچنان پابرجا هستند. افزایش قیمت جهانی نفت، تداوم نوسانات ارزیوابستگی به انتقالات ارزی خارجی و آسیب‌پذیری در برابر بدهی‌های خارجی، ضرورت بازنگری در راهبردهای اقتصادی این کشور را بیش از پیش آشکار ساخته است. در غیر این صورت، بهبودهای اخیر ممکن است صرفاً آرامشی پیش از توفان باشد.

اینک در آستانه دور دوم مذاکرات که شنبه ۳۰ فروردین به جریان خواهد افتاد، افکار عمومی منتظر است تا نتیجه نهایی به نفع اقتصاد ایران، کنترل تورم و افزایش اعتبار واحد پولی کشور در جهان رقم بخورد؛ هرچند طرف مقابل اذعان دارد که تمرکز بر مدار مسائل هسته‌ای ایران استوار است.