زبان فارسی

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پیامی به مناسبت روز قلم، با گرامیداشت یاد رهبر شهید، ایشان را بزرگ‌ترین حامی قلم و زبان فارسی در ایران معاصر خواند و بر نقش قلم در پاسداری از اندیشه، حقیقت و حافظه تاریخی جامعه تأکید کرد.

در حالی که مدیران رسانه ملی از برگزاری همایش‌های ویژه برای پاسداشت عظمت زبان فارسی سخن می‌گوینبند، رفتار رفتاری و کلامی برخی مجریان در برنامه‌های زنده، تصویری متفاوت از یک بحران فرهنگی را به مخاطب ارائه می‌دهد.

استمرار تاریخی زبان فارسی است؛ زبانی که برخلاف بسیاری از زبان‌های کهن، توانسته در بستر تحولات سیاسی و اجتماعی، پویایی و پیوستگی خود را حفظ کند. این استمرار، نشانه قدرت فرهنگی ایران و ظرفیت تمدنی آن است. فارسی نه‌ فقط زبان ایرانیان، بلکه یکی از مهم‌ترین حاملان فرهنگ و اندیشه در حوزه وسیعی از جهان تاریخی ایران بوده و همچنان نقشی تعیین‌کننده در حفظ انسجام فرهنگی ایفا می‌کند.

شورای پاسداشت زبان فارسی معاونت صدا با برگزاری جایزه «سیمرغ صدا» توجه ویژه‌ای به دقت و تعهد گویندگان و برنامه‌سازان در پاسداری از فارسی دارد.

معاون اول رئیس‌جمهور با تسلیت درگذشت دکتر اشرف بروجردی، بر ضرورت بازتعریف جایگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی تأکید کرد و گفت این نهاد باید نقشی فعال و راهبردی در توسعه علم، فناوری و دیپلماسی علمی کشور ایفا کند.

در سال ۲۰۲۵، زیباترین زبان‌های جهان از نظر زیبایی‌شناسی، ظرافت ادبی و غنای فرهنگی مشخص شدند. در این فهرست، فارسی در رتبه هشتم قرار گرفته است.

دیوان خواجه شمس‌الدین محمد حافظ (۷۶۸-۷۰۵ هـ. ش.) نه تنها گنجینه‌ای از غزلیات فارسی به شمار می‌آید، بلکه به بخشی از زندگی روزمره، آیین‌ها، هنرها و هویت فرهنگی ایرانیان نیز بدل شده است.

هفت قرن از زمان حافظ گذشته، اما طوطیان هند هنوز از «قند پارسی» او می‌خوانند. دربارهای مغولی، دانشگاه‌های امروز کشمیر و حتی صوفیان بنگال، هنوز به جادوی کلام خواجه شیراز دل سپرده‌اند.

سید محی‌الدین حسینی ارسنجانی در یادداشتی به مناسبت روز زبان و ادب فارسی، با تأملی انتقادی بر نامگذاری ۲۷ شهریور به نام شهریار، این انتخاب را نشانه‌ای از نگاه‌های محدود قومی می‌داند و در برابر، گستره هزارساله زبان پارسی را به‌عنوان میراثی تمدنی و جهانی برجسته می‌سازد. او با مرور قله‌های شعر و داستان از گذشته تا امروز، یادآور می‌شود که زبان فارسی نه فقط سرمایه‌ای ملی، بلکه یکی از ارکان ادبیات جهان است که تداوم و زایندگی‌اش تضمین‌کننده هویت فرهنگی ایرانیان خواهد بود.

در روزگاری که واژه‌های بیگانه بیش از پیش با زبان فارسی درآمیخته‌اند، استاد احمد طاهری ـ سعدی‌پژوه سراینده پارسی‌سرا ـ با سرودن و نوشتن آثاری سراسر به زبان پارسی سره، تلاشی تازه را برای پاسداشت این زبان کهن آغاز کرده است. او در گفت‌وگویی با ما از چرایی و چگونگی پارسی‌سرایی سخن گفته است.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای واژه‌ فرنگی «تگ» که در فضای مجازی پرکاربرد است، برابرنهاد «برچسب» را تصویب کرد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌گوید: زبان فارسی یک پیوند عمیق با هویت دینی ما دارد. از این جهت خیلی متفاوت است با زبان‌های دیگری که مسلمانان در کنار دیانت دارند. پیوستگی زبان فارسی با هویت دینی خیلی عمیق است. اگر دین را بخشی از هویت ایرانی بدانیم که می‌دانیم بدون هیچ دغدغه‌ای جامعه ایرانی، جامعه دیندار و اسلام‌مدار است که در بستر زبان فارسی حرکت کرده است‌.

شورای عالی آموزش و پرورش اعلام کرد براساس مصوبه ۱۰۱۲ شورا، زنگ پاسداشت «زبان فارسی»روز چهارشنبه ۲۴ اردیبهشت(فردا) و به مناسبت بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی در مدارس سراسر کشور نواخته می شود.

گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی به یاد منوچهر والی‌زاده، معادل‌هایی را که برای «دوبلور»، «دوبله» یا «دوبلاژ» مصوب کرده، مرور کرده است.

بسیاری از ضرب‌المثل‌های رایج در زبان فارسی ریشه در آیات قرآن دارند و نشان‌دهنده تأثیر عمیق این کتاب آسمانی بر زندگی و تفکر ایرانیان هستند.

مسئول کارگروه عمومی گروه‌واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی از معادل‌سازی واژه‌های عمومی گفت و درباره «هفتک» که به عنوان معادل واژه «تیک» انتخاب شده است، توضیح داد.

نرجس سلیمانی نوشت: بیستون در زبان فارسی یک‌نام خاص و ارجمند است که فقط به یک مکان تاریخی اشاره ندارد بلکه واژه‌ای است در ورای حروف خود اتصالی معنا دار با فرهنگ و ادب ایران و ایران زمین دارد، بازخورد‌های منفی نسبت به تغییر نام این خیابان ولو بخشی از این خیابان کاملا قابل پیش بینی بود.

«کتاب‌متاب»،«دکترمکتر»، «بچه‌مچه»، «لات و لوت»، «رخت و پخت» و... عبارت‌هایی مانند آن را بسیار شنیده و شاید به کار برده‌ایم اما این عبارت‌ها چطور ساخته می‌شوند؟

آیین نکوداشت هشتادمین زادروز محمود عابدی، استاد زبان و ادبیات فارسی و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برگزار می‌شود.

گنجینه میراث فارسی در جهان،‌ شامل اطلاعات نسخه‌شناسی ۵۰۰ هزار نسخه خطی فارسی در دنیا به زودی منتشر می‌شود.