ارز ترجیحی

مجلس تصویب کرد که اگر دولت بخواهد ارز ترجیحی را در سال ۱۴۰۱ حذف کند، موظف است مابه‌التفاوت آن را از طریق کالابرگ الکترونیک به مردم اختصاص دهد، به نحوی که قیمت کالاهای اساسی و دارو به نرخ شهریور ۱۴۰۰ به دست مردم برسد. از اینکه این قانون اجرا نمی‌شود، از دولت گلایه داریم.
یک عضو اتاق بازرگانی با بیان اینکه حذف ارز ترجیحی در درازمدت باعث کاهش کسری بودجه و تورم می شود. گفت: دولت مجبور بود برای تأمین ارز ترجیحی به روش‌های مختلف از جمله خلق پول و استقراض از بانک مرکزی روی بیاورد که در نهایت این مسائل تورم بیشتر را به دنبال داشت.
نماینده مردم بابل در مجلس گفت: اعتقاد بنده این است که ما (مجلس و دولت) باهم وحدت و هدف مشترک و مقدسی داریم اما در بعضی از جاها مثلا در همین موضوع ارز ۴۲۰۰ تومانی به شخصه معتقدم که ما یک مقدار عجله کردیم. می‌شد از بخش‌های دیگری شروع کنیم که به مردم کمتر فشار بیاید.
چهار سال از رسمی شدن ارز نیمایی در اقتصاد کشور ما می‌‌‌گذرد؛ در نتیجه اکنون، زمان مناسبی برای بررسی عملکرد ارز نیمایی از جنبه‌‌‌های مختلف اقتصادی است. در این یادداشت، به‌صورت گذرا، به بررسی عملکرد ارز نیمایی از چند منظر می‌‌‌پردازم. موارد مدنظر در این یادداشت برای بررسی عملکرد ارز نیمایی عبارتند از: رشد اقتصادی، تاثیر نرخ ارز بر بازار آزاد، توزیع رانت، جلوگیری از قاچاق و مالکیت خصوصی. پس از بررسی این موارد، در نهایت به این مساله می‌‌‌پردازم که آیا در ایران می‌‌‌توان نظام ارزی را از معضل چندنرخی‌بودن نجات داد و آن را تک‌نرخی کرد یا خیر.
یکی از پرسش‌‌‌هایی که امروز، پس از سپری‌شدن بیش از چهار سال از زمان مصوبه ارز ترجیحی نیمایی می‌‌‌تواند مطرح شود، این است که آیا مداخله در بازار ارز از طریق سامانه ارز نیمایی، توانست بر قیمت ارز در بازار آزاد تاثیرگذار باشد یا خیر. به‌عبارت دقیق‌‌‌تر، اعمال این نوع مداخله در بازار ارز، توانست مانع افزایش بیشتر نرخ ارز شود یا خیر. در پاسخگویی به این پرسش، از تحلیل ساده مبتنی بر بررسی عرضه و تقاضای ارز استفاده می‌شود.
وقتی ارز ترجیحی برای برخی کالاها قطع شد، برخی این گمانه‌زنی را مطرح کردند که این کار موج تورمی در کشور ایجاد خواهد کرد و تلویحا فرض کردند افزایش قیمتی که از کالاهای خوراکی به واسطه حذف ارز۴۲۰۰ ایجاد خواهد شد، نهایتا به کالاها و خدمات دیگر سرایت خواهد کرد.
براساس اصلاحیه بند یک قسمت «س» تبصره یک قانون بودجه عملاً دولت از تأمین اقلام اساسی که پیش از این مشمول ارز ترجیحی بودند و پیش‌بینی شده بود که با قیمت شهریور ۱۴۰۰ به دست مصرف‌کننده برسند، عقب‌نشینی کرده است.
یک استاد دانشگاه معتقد است اعطای ارز ترجیحی به تورم منجر می شد، چون در شزایظی که دولت کمبود ارز داشت مجبور به تامین ارز ترجیحی از بانک مرکزی بود.
یک. در خبرها آمده است که ۱۹ کشور عضو اتحادیه اروپا، بدترین تورم تاریخ اتحادیه یعنی از سال ۱۹۹۷ میلادی تاکنون را امسال تجربه کرده‌اند. این عدد ۸/۹ درصد برای یک سال است. دو. طبق اطلاعاتی که مرکز آمار ایران منتشر کرده، میانگین تورم خردادماه کشورمان ۱۲/۲ درصد بوده است. تورم خردادماه، عمدتا ناشی از حذف ارز ترجیحی بوده و روی اقلام خوراکی تأثیر گذاشته است و ازآنجاکه هزینه بخش خوراک، درصد بالاتری از سبد هزینه خانوارهای آسیب‌پذیر و محروم را تشکیل می‌دهد، تورم در استان‌های محروم بسیار شدیدتر بوده است.
کارشناس اقتصادی گفت: دولت باید جامعه را با تبلیغات به موقع و انتشار اطلاعات صحیح و کافی آگاه می‌کرد، به عبارت دیگر جامعه را برای اجرای طرح بسیج می‌کرد در حالی که این امر کمتر انجام شده است.
رئیس اتاق بازرگانی تهران معتقد است مهمترین اقدام دولت در دو ماه گذشته تصمیم جسورانه دولت برای حذف ارز 4200 تومانی و تک نرخی کردن ارز در اقتصاد کشور بود.

مصباحی مقدم با تاکید بر اینکه مابه‌التفاوت ارز ۴۲۰۰ تومانی پیش از این به جیب واسطه‌ها می‌رود، تصریح کرد: اکنون که ارز ۴۲۰۰ تومانی به مواد اولیه اختصاص می‌یابد واردکننده آن را با همین مبلغ وارد می‌کند، اما به‌محض قرار گرفتن در مسیر انتقال به سمت تولید، بخش مهمی از آن در اختیار دلالان و واسطه‌ها قرار می‌گیرد که آن در بازار آزاد عرضه می‌کنند و قیمت متفاوتی را به مصرف‌کننده می‌دهند.
مشاور وزیر اقتصاد گفت: بهینه‌سازی پرداخت یارانه‌ها در هر صورت تصمیمی بود که باید زودتر از این‌ها گرفته می‌شد، البته جنگ روسیه و اوکراین و اثری که بر بازار غلات، گندم، جو و دانه‌های روغنی و خوراک دام در کل دنیا و قیمت‌های جهانی گذارده، این نظر را مطرح ساخت که چنانچه بهینه‌سازی پرداخت یارانه‌ها در شرایط تثبیت‌شده‌تری از لحاظ وضعیت سیاست خارجی و تحریم‌ها انجام می‌شد، مناسب‌تر بود، ولی واقعا امکان عقب انداختن آن وجود نداشت زیرا مشخص نبود تا چه هنگام باید منتظر ماند. زمان شروع این کار با توجه به هماهنگی قوای سه‌گانه و شرایط فعلی تعیین شد و ان‌شاءالله که به نتیجه لازم برسد.
عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در مجلس درباره میزان تاثیر گذاری ارز ترجیحی بر معیشت مردم گفت: پرداخت ارز ترجیحی می توانست تب و تاب و التهابات بازار را کنترل کند. به طور کلی اگر پرداخت ارز ترجیحی بدون توجه به تخلفات و رانت و فسادهایش، درست اجرا می شد ،قطعا تاثیر گذار بود اما این اتفاق نیفتاد.
دولت اعلام کرده هر کیلوگرم تخم مرغ را درب سردخانه ٣١ هزار تومان خریداری می‌کند، در حالی که با احتساب هزینه حمل و کارتن قیمت تخم مرغ ٣١ هزار تومان تمام می‌شود بنابراین مرغدار ترجیح می‌دهد آن را همان کیلویی ٢٧ هزار تومان بفروشد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: از سال ۹۷، ده‌ها میلیارد دلار به ارز ترجیحی تخصیص داده شد، اما نه تنها سبد غذایی مردم به شکل مطلوب تامین نشد بلکه به آن آسیب جدی رسید و سرانه مصرف‌غذایی آحاد جامعه کاهش پیدا کرد.
معاون اقتصادی بانک مرکزی گفت: با تعامل سازنده بین دولت و بانک مرکزی استفاده دولت از تنخواه کاهش یافته و دولت در سال جاری غالبا از محل منابع رسوب یافته خود استفاده کرده است.
سازمان آگهی های پُرسون