بحث روز

مطابق تدبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای (حفظه‌الله)* و تصویب شورای عالی امنیت ملی، و با توجه به دست بالای ایران و مقاومت در میدان نبرد، و ناتوانی دشمن از اعمال تهدیدهای خود برغم همه ادعاها، و پذیرش رسمی همه مطالبات بحق مردم ایران، تصمیم گرفته شد، برای نهایی کردن جزئیات، مذاکرات در اسلام آباد انجام شود تا ظرف حداکثر ۱۵ روز با نهایی شدن جزئیات پیروزی ایران در میدان، در مذاکرات سیاسی نیز تثبیت گردد.

نخست وزیر رژیم صهیونیستی در تماس تلفنی با رئیس جمهور آمریکا نسبت به احتمال توافق آتش بس واشنگتن با ایران ابراز نگرانی کرد.

دونالد ترامپ با تهدید به خروج آمریکا از ناتو در صورت عدم حمایت اروپا در جنگ با ایران، شکافی بی‌سابقه در روابط فراآتلانتیک ایجاد کرده است. این اقدام، که با انتقاد از عدم مشارکت اروپا در عملیات هرمز و مقایسه آن با کمک‌های گسترده آمریکا به اوکراین صورت گرفته، پیامدهای عمیقی بر امنیت جهانی، تضعیف ناتو و تقویت رقبا چون روسیه و چین داشته است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد این رویداد، افول پارادایم کهنه روابط آمریکا و اروپا و آغاز دوران "بازاریشدن کامل ناتو" است، جایی که اولویت‌بندی تهدیدات (ایران و چین برای آمریکا در مقابل روسیه برای اروپا) و تقسیم بار امنیتی به چالش کشیده شده و حتی احتمال شکل‌گیری "ناتوی سخت" به رهبری آمریکا با محوریت خاورمیانه و "ناتوی نرم" اروپایی با تمرکز بر دفاع از اروپا مطرح است.

در بحبوحه تهدیدهای آمریکا به حمله به زیرساخت‌های ایران، مقامات کاخ سفید از تلاش ترامپ برای دستیابی به توافق خبر می‌دهند؛ این در حالی است که میانجی‌گری‌های منطقه‌ای برای برقراری آتش‌بس ادامه دارد و ایران بر شروط خود برای پایان دائمی جنگ تأکید کرده است.

شبکه سی‌ان‌ان گزارش داد که در حالی که بنیامین نتانیاهو با ارجاعات کتاب مقدسی، حملات اسرائیل را پیروزی بر دشمنان و تغییر دهنده خاورمیانه توصیف می‌کرد، ایران موجی سنگین از حملات خود را آغاز کرد و این تقابل، شکاف میان خوش‌بینی نتانیاهو و واقعیت میدانی را آشکار ساخت. یائیر لاپید، رهبر مخالفان، سخنان نتانیاهو را "متکبرانه" خواند و به عدم تغییر چشمگیر در وضعیت پس از یک ماه جنگ اشاره کرد. با وجود حمایت اکثریت اسرائیلی‌ها از عملیات نظامی، اعتماد عمومی به دستیابی به اهداف اعلام شده جنگ به شدت کاهش یافته است.

افزایش چشمگیر قیمت سوخت، هزینه تولید و حمل‌ونقل را به شدت افزایش داده و تورم را تشدید کرده است. در چنین شرایطی، استفاده از اهرم‌های فشار اقتصادی، از جمله کنترل تنگه هرمز، به عنوان ابزاری حیاتی برای بازدارندگی در برابر تجاوز و غیرقابل تحمل کردن ادامه درگیری برای دشمن مطرح است. هرگونه امتیازدهی اقتصادی به دشمن، او را قادر به بازیابی منابع و تکرار حملات آینده می‌کند.

تجربیات جهانی نشان می‌دهد دوران پس از جنگ، در صورت هدایت درست، می‌تواند به جهش‌های بزرگ تمدنی منجر شود. پرسش اساسی این است که آیا ایران برای بهره‌گیری از این فرصت تاریخی و هدایت سرمایه اجتماعی به سمت «اقتصاد تولیدی» و نه «اقتصاد مالی» و مصرف‌گرایی، آمادگی لازم را دارد؟ آیا «دکترین تولید» بر «دکترین تجمل» غلبه خواهد کرد؟

سعید جلیلی در گفت‌وگو با صداوسیما اظهار کرد پایان جنگ زمانی رقم می‌خورد که اهداف آن به طور کامل محقق شود. او با اشاره به «خطای محاسباتی» طرف مقابل، گفت سه اهرم تحریم، ترور و جنگ باید از اختیار آنان خارج شود.

اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در فضای مجازی با واکنش‌های تند سناتورها، نمایندگان کنگره آمریکا و سیاستمداران خارجی مواجه شده است.

مرات بردیف، نماینده ویژه وزارت امور خارجه روسیه در امور گروه ۲۰، نشست آت
ی بین کشورهای عضو گروه ۷ و شورای همکاری خلیج فارس را تلاشی از سوی غرب برای حفظ آبروی خود پس از شکست در خاورمیانه توصیف کرد. وی با اشاره به تلاش‌های غرب برای ایجاد یک جبهه یکپارچه با کشورهای عربی، اعتبار گروه ۷ را خدشه‌دار شده و آن را دچار اختلافات داخلی دانست. بردیف، کشورهای غربی را عامل ایجاد «هرج و مرج ساختگی» در خاورمیانه خواند که اکنون به دنبال راهی برای خروج از آن هستند. پیش از این، فرانسه از برگزاری نشستی میان گروه ۷ و شورای همکاری خلیج فارس برای بررسی وضعیت تنگه هرمز خبر داده بود.

سیدجواد میری، استاد جامعه‌شناسی سیاسی، در روزنامه اعتماد، مقاله اخیر محمدجواد ظریف را نقدی کرده و آن را نوعی “برگشت به برجام با چند بند اصلاحی” دانسته است.

گزارش خبرگزاری رویترز حاکی از آن است که پایان دادن به جنگ با ایران از سوی آمریکا بدون دستیابی به توافق روشن، ممکن است به جای تضعیف تهران، به تقویت موقعیت آن منجر شود. این وضعیت می‌تواند کشورهای عربی خلیج فارس را با پیامدهای جنگی ناخواسته روبرو کند. طبق گزارش ایرنا به نقل از این رسانه انگلیسی، در چنین شرایطی کشورهای عرب خلیج فارس خود را قربانی اصلی ماجراجویی واشنگتن می‌دانند، جنگی که به ایران اجازه می‌دهد کنترل خود را بر بازار انرژی جهان به عنوان یک واقعیت جدید تحمیل کند.

فواد ایزدی، کارشناس مسائل آمریکا، در واکنش به مصاحبه اخیر وزیر خارجه کشورمان با شبکه الجزیره، بر این نکته تأکید کرد که تنگه هرمز جزو آب‌های بین‌المللی نیست، بلکه در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار دارد. وی با استناد به کنوانسیون حقوق دریاها، توضیح داد که عرض تنگه هرمز ۲۱ مایل دریایی است و بر اساس قوانین، ۱۲ مایل اول آب‌های سرزمینی کشورها محسوب می‌شود. ایزدی یادآور شد که ایران، به دلیل عدم تصویب کنوانسیون حقوق دریاها در قوه مقننه، این حق را دارد که در آب‌های تحت نظارت خود عوارض عبور دریافت کند، همانند ترکیه که از تنگه‌های بین‌المللی اطراف خود عوارض دریافت می‌کند.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، اعلام کرد که وقایع جاری علیه ایران و وضعیت تنگه هرمز تأثیر مستقیمی بر بازارهای انرژی و انتقال نفت از این گذرگاه آبی حیاتی گذاشته است. وی همچنین آمادگی روسیه را برای ارائه راهکار و ایفای نقش کلیدی در ایجاد ساختار جدیدی برای تجارت و حمل‌ونقل جهانی ابراز داشت.

مقامات آمریکایی اعلام کردند که ترامپ به دستیاران خود گفته است در صورت لزوم، کارزار نظامی علیه ایران را حتی با وجود مسدود بودن تنگه هرمز پایان خواهد داد. این تصمیم، تسلط تهران بر این آبراه را تمدید کرده و بازگشایی آن را به آینده موکول می‌کند.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، اعلام کرد که در ۳۱ روز گذشته هیچ مذاکره‌ای با آمریکا صورت نگرفته است. وی با بیان اینکه پیشنهاد گفت‌وگو همراه با پیشنهادهای آمریکا از سوی برخی واسطه‌ها دریافت شده، تأکید کرد که ایران تجربه‌های گذشته را فراموش نمی‌کند و به تلاش خود در راه دفاع از کیان کشور ادامه می‌دهد.

جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، روابط اروپا و آمریکا را با چالش‌های جدی روبرو کرده و منجر به شکاف استراتژیک میان دو سوی آتلانتیک شده است. اختلافات بر سر لزوم هماهنگی، هزینه‌های اقتصادی و امنیتی، و همچنین رویکرد یک‌جانبه‌گرایانه آمریکا، آینده روابط فراآتلانتیک را نامعلوم کرده است.

رئیس‌جمهور آمریکا در اظهاراتی مدعی شد که واشنگتن می‌تواند جزیره خارک را «به‌ر
احتی» تصرف کند و احتمال ماندن نیروهای آمریکایی در این منطقه را مطرح کرد. او گفت درباره رهبر انقلاب اسلامی «اطلاعات جدیدی دریافت نکرده است» و ادعا کرد ایران نباید توان دفاعی خاصی داشته باشد. وی همچنین گفت مذاکرات غیرمستقیم از طریق فرستادگان پاکستانی «به‌خوبی» پیش می‌رود و «توافقی سریع» قابل حصول است. رئیس‌جمهور آمریکا تعداد اهداف مورد حمله در ایران را ۱۳۰۰۰ مورد عنوان کرد و مدعی شد حدود ۳۰۰۰ هدف دیگر باقی مانده است.

معاون اول رئیس‌جمهور با محکومیت حمله به دانشگاه‌ها، تأکید کرد دشمنان ایران امروز همان مسیری را می‌روند که مغول‌ها برای تعطیلی علم در ایران طی کردند.

سرهنگ پاسدار ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا(ص)، از اجرای موفقیت‌آمیز موج ۸۲ عملیات "وعده صادق ۴" خبر داد.

استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید، اعلام کرد که یک توافق ۱۵ بندی با ایران برای حل و فصل مسائل موجود، در دست بررسی است و انتظار می‌رود مذاکرات در این هفته با میانجیگری پاکستان برگزار شود. وی با اشاره به اینکه «صلح از طریق قدرت» رویکرد دولت ترامپ است، تاکید کرد که بدون فشار، کسی پای میز مذاکره نمی‌آید. ویتکاف همچنین عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز را نشانه‌ای مثبت خواند و اذعان داشت که دولت آمریکا اکنون به دنبال راهی برای خروج از بحران اقتصادی ناشی از جنگ علیه ایران است.

در پی حملات متقابل بین ایران و آمریکا که از اواخر فوریه آغاز شد، میلیاردها دلار از تجهیزات نظامی پیشرفته ایالات متحده متحمل خسارت یا آسیب جدی شده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که بخش عمده‌ای از این خسارات زمینی، ناشی از اصابت موشک‌های بالستیک و پهپادهای ایرانی به تجهیزات نظامی آمریکا بوده است. پنتاگون در همین راستا، درخواستی بالغ بر ۲۰۰ میلیارد دلار برای پوشش هزینه‌های تکمیلی جنگ و جایگزینی تسلیحات و تجهیزات از دست رفته، به کاخ سفید ارسال کرده است. از جمله این خسارات می‌توان به سرنگونی جنگنده‌های F-۱۵E، آسیب به جنگنده F-۳۵A، سقوط هواپیمای سوخت‌رسان KC-۱۳۵، انهدام پهپادهای MQ-۹ Reaper، آتش‌سوزی در ناو هواپیمابر جرالد فورد و حمله به رادارهای حیاتی آمریکا در منطقه اشاره کرد.

نتانیاهو جنگ اخیر با ایران را “تغییر چهره خاورمیانه” و گامی به سوی “خاورمیانه جدید” خوانده است، اما این ادعا با وجود افزایش بودجه دفاعی اسرائیل به بیش از ۳۰ میلیارد دلار و فشارهای اقتصادی ناشی از افزایش قیمت نفت، با تردیدهایی جدی از سوی مخالفان داخلی و تحلیلگران بین‌المللی روبرو است. در حالی که حامیان جمهوری‌خواه این جنگ را برای امنیت اسرائیل ضروری می‌دانند، منتقدان دموکرات معتقدند مشکلات داخلی اسرائیل و مسئله فلسطین لاینحل باقی مانده و این جنگ تنها به تشدید تورم جهانی دامن زده است.

روزنامه عبری با انتقاد از سیاست‌های جنگ طلبانه نخست وزیر رژیم صهیونیستی نوشت، حقیقت ساده این است که ما قربانی سیاست‌های نتانیاهوی دروغگو و خود بزرگ‌بین هستیم.