ژئوپلیتیک

در حالی احتمال محاصره کامل زمینی ایران به دلیل پیچیدگی روابط تهران با هفت همسایه پایین ارزیابی می‌شود، فشار بر گمرک، بانک، بیمه، حمل‌ونقل و کالاهای راهبردی می‌تواند شکل واقع‌بینانه‌تری از محدودسازی تجارت ایران باشد؛ سناریویی که به گفته یک متخصص ژئوپلیتیک، بیش از بستن مرزها، بر افزایش «اصطکاک» در شبکه تجاری کشور متمرکز است.

پس از نزدیک به هشت سال تعویق، دولت لایحه الحاق ایران به کنوانسیون رژیم حقوقی دریای کاسپین را با قید یک‌فوریت به مجلس فرستاده است؛ تصمیمی که بار دیگر مناقشه دیرپای حقوقی و ژئوپلیتیکی این پهنه آبی را به صدر مباحث عمومی بازگردانده، اما واقعیت آن با روایت‌های رایج درباره «سهم ۵۰ یا ۲۰ درصدی» فاصله دارد.

ایران برای عبور از فضای پرآشوب و بحران‌‌‌زده منطقه‌‌‌ای تلاش دارد تا از سازوکارهای کنش متوازن، الگوی همکاری‌جویانه و عملگرایی راهبردی برای حل همه‌‌‌جانبه و فراگیر اختلافات و ابهامات استفاده کند.

در فضای امنیت و سیاست منطقه آشوب‌زده، ایران همواره تلاش کرده از سازوکارهای کنش تعادلی استفاده کند. اراده ایران در کاربرد قدرت و تصاعد بحران به محیط بحران‌زده خاورمیانه بسیار محدود بوده و عمدتا ماهیت تدافعی داشته است و به‌ عنوان واکنشی در برابر اقدامات پردامنه اسرائیل و ایالات متحده تلقی می‌شود. کنش بازیگران در فضای امنیت منطقه‌ای عموما مبتنی بر نشانه‌هایی از چالش بوده است

ایران نیز از آنجا که حامی حماس است و تقریبا نیز مشخص است که اسرائیل دست از کشتار بر نمی دارد تا زمانی که همه غزه را تخریب و کنترل کند. لذا در همین راستا نیز آقای رئیسی راه دیگری نداشته که به رایزنی با پوتین بپردازد.

تمایل و اراده و برنامه‌ریزی غرب و گروه هفت برای تمرکز و جلب دو مجموعه ژئوپلیتیکی مهم یعنی آسیای مرکزی و آفریقاست. هرکدام از این مناطق منطق و پویائی ژئوپلیتیک خود را دارند. اما هر دو برای تداوم پرچالش هژمونی کنونی غرب، مناطق مهمی به حساب می‌آیند.

طرح اخیر راه هند، خاورمیانه و مدیترانه که در اجلاس اخیر سران گروه 20 در هند اعلام شد، عنصری ضدچینی از نظر ماهیت و آسیای جنوب غربی از نظر پهنای جغرافیایی و ژئوپلتیک دارد.

وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با بیان اینکه جنگی در منطقه صورت نمی‌گیرد، گفت: مواضع ما کاملاً مشخص است و به هیچ‌وجه هیچ تغییری را در ژئوپلیتیک منطقه نمی‌پذیریم و این برای همه روشن است.

رئیس جمهور ایران در تماس تلفنی با نخست وزیر ارمنستان ضمن اعلام مجدد مخالفت جدی با هرگونه تشنج و تغییر در مرزهای تاریخی منطقه، بر آمادگی ایران برای ایفای نقش موثر در جلوگیری از درگیری جدید و هرگونه تغییر در ژئوپلیتیک منطقه تاکید کرد.

پایگاه خبری "مدرن دیپلماسی" در گزارشی به اهمیت و تاثیرگذاری روابط ایران و آمریکا بر ژئوپلیتیک منطقه جنوب آسیا اشاره کرده و به طور خاص بهبود روابط دو طرف را موجب پُربارتر شدنِ ابتکارات منطقه‌ای در جنوب آسیا و همچنین خاورمیانه توصیف کرده است.