قطعی اینترنت

از لحظه‌ای که سایه جنگ دوباره بر کشورمان سایه انداخت ـ که خوشبختانه فعلا برطرف شده است ـ یکی از نخستین پرسش‌هایی که به ذهن مردم رسید این بود که آیا اینترنت بین‌الملل دوباره قطع خواهد شد؟

یک منبع آگاه در حوزه ارتباطات با رد شایعات مطرح‌شده درباره محدودیت اینترنت، اعلام کرد هیچ دستور رسمی در این زمینه صادر نشده و وضعیت شبکه در حال حاضر پایدار است.

یک هفته پس از ابلاغ مصوبه دولت برای بازگشت اینترنت به شرایط پیش از محدودیت‌ها، شواهد میدانی و داده‌های فنی نشان می‌دهد شبکه جهانی در ایران هنوز به وضعیت پایدار نرسیده و آنچه کاربران تجربه می‌کنند، بیشتر «اتصال ناقص» است تا بازگشایی کامل.

پس از تجربه ۸۸ روز قطعی اینترنت، بازگشت به جهان دیجیتال بیش از هر چیز نیازمند یک "سپر دفاعی" است. در دنیایی که مرز میان "بودن" و "نمایان بودن" مخدوش شده و ساکنانش پشت نقاب‌های رنگارنگ پنهان شده‌اند، تنها سواد رسانه‌ای و بازگشت به آغوش گرم خانواده است که می‌تواند نسل جوان را از دام صیادان عاطفه و هویت‌های جعلی در امان نگه دارد؛ چرا که فضای مجازی، در واقعیت همان دنیای حقیقی است که آدم‌ها در آن پنهان شده‌اند.

در ادامه روند بازگشایی اینترنت بین‌الملل در کشور، از ساعاتی پیش دسترسی کاربران به فروشگاه‌های نرم‌افزاری گوگل‌پلی و اپ‌استور دوباره برقرار شده است.

بزرگ‌ترین دشمن امنیت سایبری ما، شاید نه هکرهای بین‌المللی، که خود قطعی اینترنت باشد. در حالی که فکر می‌کنیم با قطع شبکه، دشمن را در بیرون مرزها نگه داشته‌ایم، در حقیقت داریم زامبی‌های دیجیتال را در دل سیستم‌هایمان تغذیه می‌کنیم.

محدودیت اینترنت در زمان بحران، امری کاملا منطقی، عالمانه و مبتنی بر دیدگاه کارشناسی است. اما تجربه سال های اخیر در کشور ما، فضای متفاوتی از این رویه است.

دکتر سید ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر سابق شورای عالی فضای مجازی و رئیس پیشین مرکز ملی فضای مجازی منتقد سیاست های کنونی اینترنت است

طی سال‌های اخیر، یکی از اصلی‌ترین توجیهات محدودسازی پلتفرم‌های جهانی در کشور، عدم همکاری شرکت‌های خارجی با قوانین داخلی عنوان شده است؛ این که برخی شبکه‌های اجتماعی حاضر نشده‌اند در ایران دفتر رسمی داشته باشند یا به الزامات مورد نظر نهادهای مسئول تن دهند.

به دستور مسئولان امنیتی و برای حفظ زیرساخت‌های سایبری کشور از حملات دشمن، دسترسی عموم به اینترنت بین‌الملل قطع شده‌است تا دشمن نتواند مردم را از خدمات اینترنت داخلی نظیر تحویل دارو با نسخه الکترونیکی، تماشای فیلم، برگزاری وبینار، خریدهای اینترنتی، آموزش مدارس و دانشگاه‌ها، تاکسی‌های اینترنتی و... محروم کند.

سخنگوی دولت تاکید کرد: معاون اول رئیس جمهور با برگزاری جلساتی در حال پیگیری رفع محدودیت‌های دسترسی به اینترنت بین‌الملل بوده و امیدوار هستیم که به زودی گشایش‌هایی در موضوع اینترنت حاصل شود.

متأسفانه در ماه‌های اخیر، قطعی گسترده اینترنت به دلایل امنیتی و وقوع جنگ، این ابزار کار را از دست رسانه‌های داخلی خارج کرده است و آن‌ها باید در میدان جنگ نرم، بدون سلاح به مبارزه با دشمنی تا بن دندان مسلح بروند.

اگر قطع اینترنت در مقطعی به عنوان یک ضرورت امنیتی پذیرفته شده بود، استمرار آن در شرایط فعلی یک اقدام ضد امنیتی محسوب می‌شود. نارضایتی گسترده مردم از عدم دسترسی به اینترنت جهانی، خود می‌تواند زمینه‌ساز بروز چالش‌ها و مخاطرات امنیتی جدید شود. امنیت پایدار، بیش از هر چیز، به رضایت عمومی، رونق اقتصادی و اعتماد اجتماعی وابسته است؛ مولفه‌هایی که بدون اینترنت آزاد و در دسترس، به‌شدت آسیب می‌بینند.

آنچه سال‌ها با نام‌هایی چون "طرح صیانت" مطرح می‌شد و با مخالفت جامعه به جایی نمی‌رسید، ظاهراً در سایه شرایط جنگی و محدودیت‌های امنیتی راه خود را باز کرده است؛ محدودسازی اینترنت و ایده "اینترنت طبقاتی" حالا بیش از هر زمان دیگری به سیاستی عملی شبیه شده است.

در روزهایی که کشور با خطر جنگ، فشار خارجی و اضطراب اجتماعی روبه‌رو است، هیچ سرمایه‌ای مهم‌تر از اعتماد مردم نیست. اگر دست کسی به تصمیم می‌رسد، امروز زمان کاری کردن است؛ نه برای اینترنت به عنوان یک مطالبه فنی، بلکه برای حفظ پیوند مردم با آینده، با دولت و با ایران.

باید بپذیریم که اینترنت، اکنون همچون کالاهای اساسی نیازی برای زندگی امروزی است و از همین روست که نحوه مواجهه حکمران با آن، باید بسان مواجهه با نیازهای اساسی مردم باشد.

از نهم اسفندماه ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز جنگ تحمیلی سوم، دسترسی به اینترنت بین‌المللی با دستور «شعام» محدود شد. این تصمیم به ‌واسطه شرایط فوق‌العاده جنگی و تا زمان برقراری آتش‌بس قابل توجیه بود. اما از لحظه‌ای که آتش‌بس اعلام شد و فعالیت بیشتر بخش‌های کشور به روال طبیعی بازگشت، ادامه این محدودیت دیگر نه توجیه اضطراری دارد و نه قابل دفاع از منظر کارکرد و پیامد.

در ایران کنونی یکی از مهم‌ترین میدان‌های این جنگ، «میدان نت» است. این میدان به طرز عجیبی از ابتدای آمدن اینترنت فعال بود و جنگی دایمی در آن قرار داشت و با اطمینان می‌توان گفت که بیشترین خسارت به رابطه حکومت و مردم و حتی در اقتصاد در این میدان زده شده، زیرا پیش از دو دهه است که با شدت هر چه تمام‌تر ادامه داشته و به جنگ بی‌پایان میان دو طرف تبدیل شده است.

۶5 روز است که اینترنت، این شاهرگ حیاتی کسب‌وکارهای دیجیتال، یا قطع است یا به زحمت نفس می‌کشد. برای خیلی‌ها شاید این فقط یک خبر باشد، یک تیتر کوتاه در میان انبوهی از اخبار؛ اما برای ما که در دل این فضا کار می‌کنیم، هر روزش یک بحران واقعی است، یک فرسایش بی‌صداست که در پی آن تعطیلی و تعدیل و بیکاری به همراه دارد.

معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس جمهور نوشت: ‏با عبور از این وضعیت دسترسی به اینترنت بین‌المللی به‌عنوان یک حق طبیعی همه شهروندان با کیفیتی بهتر از گذشته مهیا خواهد شد.