در مذاکره جدید ایران و امریکا موانع و چالشهای جدی وجود دارد از جمله بیاعتمادی ساختاری که دههها تنش و خصومت ایجاد کرده و عبور از آن آسان نیست، فشارهای داخلی در هر دو کشور از سوی جریانهای سیاسی مخالف با دیپلماسی ، تنشهای منطقهای مانند مساله فلسطین، جنگ غزه، حضور نظامی امریکا در منطقه و رقابتهای ژئوپلیتیکی که فضای عمومی مذاکرات را تحت تاثیر قرار میدهد.
در روزهایی که هیئت مذاکرهکننده ایرانی زیر نظر آقای قالیباف راهی پاکستان میشود تا پای میز مذاکره با امریکا بنشیند، مرور تجربههای تاریخی پیمانشکنیهای این کشور ضرورتی انکارناپذیر است تا مبادا همان اشتباهات تکرار شوند و بار سنگین آنها دوباره بر دوش ما سنگینی کند.
وزارت امور خارجه در بیانیهای ضمن محکوم کردن تعرض آمریکا به کشتی تجاری ایران و گروگانگیری خدمه و خانوادههای آنها و ضمن هشدار نسبت به پیامدهای بسیار خطرناک این اقدام غیرقانونی و جنایتکارانه آمریکا، بر ضرورت آزادی فوری کشتی ایرانی و ملوانان و خدمه و خانوادههای آنها تاکید کرد.
تارنمای آکسیوس بامداد سهشنبه به نقل از سه منبع آمریکایی گزارش داد که انتظار میرود جیدی ونس معاون رئیس جمهور آمریکا برای گفتوگو با ایران امروز عازم اسلامآباد پایتخت پاکستان شود.
در حالی که شرکت ایران در مذاکرات تا دیروز روشن نبود، فرض پاکستان و آمریکا برگزاری مذاکرات در سهشنبه یا چهارشنبه است. اعلام ترامپ مبنی بر حضور جیدی ونس در این مذاکرات تحول مثبتی است؛ چراکه نظر هیئت ایرانی به درستی درباره مذاکره با ویتکاف و کوشنر منفی است.
سعدالله زارعی کارشناس روابط بین الملل در کیهان نوشت:
هرگاه در حین جنگ از مذاکره و توافق سخن میگویند، لزوماً به معنای تمایل آنان به پایان دادن به جنگ نیست. راهحل مواجهه با این دسیسه آمریکا این است که رابطه میان جنگ و مذاکره قطع گردد یعنی وقتی آمریکا پیشنهاد مذاکره میدهد- کمااینکه در دو جنگ اخیر این کار را کرد- طرف مقابل- در اینجا یعنی ایران- بگوید مذاکره را قبول میکنم اما ضرورتی ندارد برای آن جنگ را متوقف کنم.
بر اساس حقوق بینالملل محاصره بنادر و سواحل ایران توسط آمریکا یک اقدام تجاوزکارانه و استفاده از زور تلقی میشود و نقض تعهدات واشنگتن در آتشبس دو هفتهای در پی حمله آمریکا و اسرائیل به ایران است.
اگر جنگ به کلی، همین امروز به پایان برسد و آتشبس دائمی پس از ادامه احتمالی مذاکرات برقرار شود به اعتراف داخل و خارج، ایران و مردم ایران پیروز شدهاند.
جیدی ونس، کاندیدای اصلی جمهوریخواهان در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۸ امریکاست. او در یک ماه اول جنگ رمضان ساکت بود و کم کم به عنوان آدم خوب خودنمایی کرد.
مذاکرات روز شنبه، نافرجام ماند، چون نه فقط جی دی ونس، بلکه خود دونالد ترامپ، اجازه مذاکره مستقل، مبتنی بر منافع ملت آمریکا و مصالح کشورهای دیگر را ندارد. باید این حقیقت مهم را برای ملتها و دولتها تبیین کرد که شرارت و ناامنی موجود در منطقه و جهان، از گور مافیای جهانی صهیونیسم بر میخیزد.
روزنامه جمهوری اسلامی، رویکرد هیئت مذاکرهکننده آمریکا در پاکستان را “طلبکارانه” و غیرمنطقی خوانده است. نویسنده معتقد است آمریکا که در “جنگ ۴۰ روزه” شکست خورده و ایران پیروز میدان بوده، نباید در مذاکرات زیادهخواهی کند. خواستههایی چون مشارکت در مدیریت تنگه هرمز و تکرار محرومیت ایران از حقوق هستهای و دفاعی، مصداق سلطهجویی بیگانگان است که تاریخ ایران سابقه بیرون راندن آنها را دارد. این تحلیل، اقدامات آمریکا را تلاشی برای جبران شکست در جنگ از طریق “جنگ نرم” یا بهانهتراشی برای تهاجم مجدد دانسته و بر موضع قدرت و آمادگی ایران در هر دو عرصه نبرد و مذاکره تأکید میکند.
احد آزادیخواه، نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به مذاکرات اسلامآباد، دلیل اصلی عدم دستیابی به توافق را «زیادهخواهی» طرف آمریکایی عنوان کرد. وی با تأکید بر پایبندی ایران به مذاکره و گفتگو، به حملات نظامی آمریکا در گذشته اشاره کرد و قدرت نظامی و موشکی ایران، اقتدار در تنگه هرمز و حضور مردمی را عوامل اصلی خنثیسازی نقشههای دشمنان دانست. آزادیخواه همچنین بیان کرد که در صورت ادامه مذاکرات، طرف آمریکایی باید به شروط ده گانه رهبری پایبند باشد، در غیر این صورت، قدرت نظامی ایران پاسخی کوبندهتر به هرگونه تجاوز خواهد داد.
والاستریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد که باوجود لحن تند اخیر تهران و واشنگتن، مسیر دیپلماسی همچنان باز مانده و تلاشهای منطقهای برای بازگرداندن دو طرف به میز مذاکره شدت گرفته است.
جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، اعلام کرد که مذاکرات طولانی با ایران به میزبانی پاکستان بدون دستیابی به توافق پایان یافته است. وی با بیان اینکه ایران شرایط نهایی و بهترین پیشنهاد آمریکا را نپذیرفته است، مدعی شد که این عدم توافق به ضرر ایران تمام خواهد شد. ونس همچنین تاکید کرد که آمریکا برای حصول اطمینان از عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای، نیازمند تعهدات قویتری از سوی این کشور است. این در حالی است که گزارشها حاکی از زیادهخواهی آمریکا به عنوان دلیل اصلی عدم توافق است.
روزنامه کیهان با اشاره به حضور تیم مذاکرهکننده ایران در اسلامآباد، تاکید کرده است که ایران با پیشفرض «تضمینهای عینی» و نه «ارزش حقوقی امضای آمریکا»، پای میز مذاکره نشسته و به دنبال «تحمیل واقعیت» است، نه «اعتمادسازی». این گزارش، تغییر ادبیات حقوق بینالملل توسط ایران، قدرت «میدان» به عنوان زبان مشترک با دشمن، و تسلط بر «ژئوپلیتیک انرژی» را از عوامل کلیدی در این مذاکرات دانسته و آن را آزمونی برای آمریکا برای پذیرش «ابر قدرت جدید جهانی» یا باقی ماندن در «توهم دوران گذشته» توصیف کرده است. کیهان در نهایت اعلام پایان دوران تکقطبی را نتیجه این روند دانسته است.