چرا بیماری‌های مقعدی این‌قدر شایع‌اند؟ راهنمای شناخت علائم و انواع عارضه‌ها

به گزارش سایت خبری پُرسون، افراد در سنین مختلف ممکن است به بیماری‌های مقعدی مبتلا شوند و این عارضه‌ها اغلب با علائمی مثل خارش و سوزش شروع می‌شوند و در برخی موارد با درد شدید، خونریزی، تورم یا ترشحات غیرطبیعی همراه هستند. اگرچه صحبت درباره مشکلات ناحیه مقعد برای بسیاری از افراد خوشایند نیست، اما شناخت علائم و مراجعه به‌موقع به پزشک، نقش مهمی در تشخیص و درمان این بیماری‌ها دارد. در ادامه با شایع‌ترین مشکلات مقعدی، علت ایجاد آن‌ها و روش‌های درمان آشنا می‌شویم.

بیماری‌های مقعدی چه علائمی دارند؟

بیماری‌های مقعدی بسته به نوع و شدت عارضه، نشانه‌های متفاوتی دارند. بعضی از آن‌ها فقط باعث تحریک پوست می‌شوند، در حالی‌ که برخی دیگر با آسیب به بافت‌های داخلی یا ایجاد عفونت همراه هستند. شایع‌ترین علائم بیماری‌های نشیمنگاهی عبارت‌اند از:

• درد و ناراحتی هنگام دفع مدفوع

• خونریزی از مقعد یا مشاهده خون روی دستمال توالت

• خارش و التهاب پوست اطراف مقعد

• احساس سوزش هنگام یا بعد از اجابت مزاج

• تورم و بیرون‌زدگی بافت از دهانه مقعد

• خروج ترشحات چرکی یا مخاطی

• احساس وجود توده یا برجستگی در اطراف مقعد

وجود هر یک از این علائم لزوما به معنای ابتلا به یک بیماری خاص نیست و برای تشخیص علت اصلی باید وضعیت بیمار بررسی شود.

چه زمانی دچار سوزش مقعد می‌شویم؟

سوزش مقعد معمولاً زمانی ایجاد می‌شود که پوست اطراف مقعد یا بافت داخلی کانال مقعد دچار تحریک، التهاب یا آسیب شود. این احساس ممکن است هنگام دفع، بلافاصله بعد از آن یا هنگام نشستن بروز کند.

از مهم‌ترین شرایطی که می‌توانند باعث آن شوند، این موارد هستند:

• مشکلات دفع: اسهال مکرر، مدفوع سفت یا زور زدن می‌تواند ناحیه مقعد را تحریک کند یا به آن آسیب بزند.
• بواسیر: تورم عروق اطراف مقعد ممکن است با خارش، التهاب و سوزش همراه باشد.
• شقاق مقعدی: ترک یا زخم در کانال مقعد معمولاً باعث درد و سوزش شدید هنگام دفع و پس از آن می‌شود.
• شستشوی نامناسب: صابون‌های معطر یا شستشوی بیش از حد ممکن است پوست حساس این ناحیه را تحریک کنند.
• تعریق و رطوبت: ماندن رطوبت در اطراف مقعد می‌تواند به التهاب پوست و سوزش منجر شود.
• عفونت و بیماری‌های پوستی: برخی عفونت‌های قارچی و باکتریایی و بیماری‌های التهابی پوست می‌توانند باعث قرمزی، خارش و سوزش شوند.

دو نوع سوزش مقعدی موقت و مزمن وجود دارد:

• سوزش موقت مقعد یا شرایط حاد مانند شقاق، معمولاً یک مشکل کوتاه‌ مدت است که طی چند هفته بهبود می‌ یابد و علائمی مثل درد شدید هنگام اجابت مزاج و پارگی قابل مشاهده را شامل می‌ شود.

• سوزش مزمن مقعد بیش از شش هفته طول کشیده و علائمی مانند درد مداوم، خارش، خونریزی و تغییرات فیزیکی در پوست مانند ضخیم شدن یا ایجاد زائده‌‌های پوستی دارد.
  
  سوزش مقعدی چیست | کلینیک زارعی

شایع‌ترین بیماری‌ها و مشکلات مقعدی کدام‌اند؟

بیماری‌های مختلفی می‌توانند ناحیه مقعد و بافت‌های اطراف آن را درگیر کنند. در ادامه مهم‌ترین این بیماری‌ها را معرفی می‌کنیم:

۱. بواسیر یا هموروئید

بواسیر یکی از شایع‌ترین بیماری‌های نشیمنگاهی است که بر اثر تورم عروق خونی اطراف مقعد یا انتهای راست‌روده ایجاد می‌شود و دو نوع داخلی و خارجی دارد. نوع داخلی با خونریزی هنگام دفع یا بیرون‌زدگی همراه است و نوع خارجی گاهی باعث درد، تورم و خارش می‌شود.

یبوست مزمن، زور زدن و نشستن طولانی در دستشویی از عوامل اصلی آن هستند. در مراحل اولیه، اصلاح تغذیه، فیبر، مایعات و داروهای تجویزی کمک می‌کنند و در موارد پیشرفته، لیزر یا جراحی انجام می‌شود.

۲. شقاق یا فیشر مقعدی

شقاق به ترک یا زخم در پوشش داخلی یا خارجی کانال مقعد گفته می‌شود و بیشتر بر اثر عبور مدفوع سفت و فشار زیاد هنگام دفع ایجاد می‌شود. اسهال طولانی‌مدت، بیماری کرون و برخی عفونت‌ها هم ممکن است در بروز آن نقش داشته باشند. درد شدید و سوزش طولانی پس از دفع و خون قرمز روشن روی دستمال توالت از علائم شایع آن است.

درمان معمولاً با نرم نگه داشتن مدفوع، اصلاح رژیم غذایی و داروهای موضعی شروع می‌شود و اگر شقاق مزمن باشد یا به این روش‌ها پاسخ ندهد، جراحی یا لیزر مطرح می‌شود.

۳. فیستول مقعدی

فیستول مقعدی یک یا چند مجرای غیرطبیعی بین کانال مقعد و پوست اطراف آن است که اغلب پس از آبسه و عفونت غدد اطراف مقعد ایجاد می‌شود و بیماری کرون هم می‌تواند در بروز آن نقش داشته باشد.

درد، تورم، التهاب و خروج ترشحات چرکی یا خونی از سوراخی کنار مقعد از نشانه‌های آن است. فیستول معمولاً خودبه‌خود خوب نمی‌شود و در بیشتر موارد درمان آن به جراحی یا روش‌های تخصصی مانند لیزر نیاز دارد.

۴. آبسه مقعدی

آبسه مقعدی به تجمع چرک در بافت‌های اطراف مقعد گفته می‌شود که معمولاً در اثر عفونت ایجاد می‌شود. این عارضه ممکن است به شکل یک برجستگی دردناک در نزدیکی مقعد یا در بافت‌های عمقی‌تر ظاهر شود.درد ضربان‌دار، تورم، قرمزی، حساسیت به لمس، خروج چرک و گاهی تب و لرز از علائم آبسه هستند.

۵. زگیل مقعدی

زگیل مقعدی نوعی ضایعه پوستی است که در اثر ابتلا به برخی انواع ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV ایجاد می‌شود. این زگیل‌ها ممکن است به شکل برجستگی‌های کوچک یا خوشه‌ای در اطراف یا داخل مقعد ظاهر شوند.

بعضی از زگیل‌ها بدون علامت هستند، اما در برخی افراد خارش، تحریک پوست یا ناراحتی ایجاد می‌کنند. درمان با توجه به تعداد، اندازه و محل ضایعات می‌تواند شامل کرایوتراپی، داروهای موضعی یا لیزر باشد. انتخاب روش مناسب باید توسط پزشک انجام شود.

۶. ضعف عضلات اسفنکتر و بی‌اختیاری مدفوع

عضلات اسفنکتر مجموعه‌ای از عضلات حلقوی هستند که خروج مدفوع و گاز را کنترل می‌کنند و ضعف یا آسیب آن‌ها می‌تواند باعث نشت ناخواسته مدفوع، خروج غیرارادی گاز و احساس فوریت در دفع شود. زایمان، جراحی‌های ناحیه مقعد و برخی بیماری‌های عصبی از علل احتمال آن هستند.

درمان بسته به علت و شدت مشکل، شامل تمرینات تقویت کف لگن، بیوفیدبک، دارو یا جراحی است.

۸. پرولاپس رکتوم یا افتادگی راست‌روده

پرولاپس رکتوم زمانی اتفاق می‌افتد که بخشی از راست‌روده از جای طبیعی خود خارج شده و از دهانه مقعد بیرون بزند. این مشکل در زنان، به‌ویژه در سنین بالاتر، بیشتر مشاهده می‌شود.

بیرون‌زدگی بافت از مقعد، احساس فشار، ترشح مخاط یا خون، یبوست و نشت مدفوع از علائم احتمالی این بیماری هستند. درمان به میزان افتادگی و شرایط بیمار بستگی دارد و در بسیاری از موارد پیشرفته، جراحی توصیه می‌شود.

بیماری‌های مقعدی چگونه تشخیص داده می‌شوند؟

تشخیص بیماری‌های مقعدی با بررسی شرح حال و معاینه‌ی ناحیه شروع می‌شود و پزشک درباره‌ی علائمی مانند درد، خونریزی، خارش، ترشحات و تغییر عادات دفع می‌پرسد. در صورت نیاز، از آنوسکوپی و پروکتوسکوپی برای بررسی کانال مقعد و انتهای راست‌روده استفاده می‌شود و در افرادی که خونریزی یا تغییرات غیرطبیعی در دفع دارند، ممکن است پزشک کولونوسکوپی هم درخواست کند.

انتخاب روش درمان باید پس از معاینه و تشخیص دقیق انجام شود؛ زیرا یک روش درمانی ممکن است برای یک بیماری مؤثر باشد، اما برای بیماری دیگر مناسب نباشد.

منبع: کلینیک زارعی