به گزارش سایت خبری پُرسون، روزنامه اعتماد نوشت: پس از آنکه ونس از بررسیامکان ازسرگیری تماسها با ایران خبر داد، دونالد ترامپ گفت امریکا بهتوافق نیاز ندارد و از معاونش خواست بر مسائل داخلی تمرکز کند. بدین ترتیب، نقش ونس در پرونده محدود شد و اختیار آن دوباره بهرییسجمهور و حلقه نزدیک او بازگشت.
این جابهجایی در شرایطی رخ داد که جنگ برای دولت امریکا هزینهسیاسی و اقتصادی بسیاری تحمیل کرده است. ونس، جنگ با ایران رایکی از عوامل شکست انتخاباتی جمهوریخواهان دانست و از فشار آن برزندگی مردم امریکا گفت. ترامپ نیز اثر جنگ بر انتخابات را تا حدیپذیرفت، اما همزمان از تصمیم نظامی خود دفاع کرد. افزایش هزینههایزندگی، نگرانی از طولانی شدن درگیری و نامشخص بودن هدف نهاییجنگ میتوانست حمایت عمومی را کاهش دهد. در چنین فضایی، مذاکرهبرای پایان دادن به جنگ میتوانست به ابتکار سیاسی ونس تبدیل شود،اما این برداشت، بدون شواهد مستقیم از تصمیمگیری در کاخ سفید،تحلیل است و نه واقعیتی اثبات شده.
اختلاف بر سر روش، نه اصل تقابل
در امریکا، دموکراتها و جمهوریخواهان ممکن است درباره ابزار و شیوه مواجهه با ایران اختلاف داشته باشند، اما این تفاوت را نباید به معنایتغییر بنیادین در جهتگیری واشنگتن دانست. هر دو حزب، با روشهاییمتفاوت، در چارچوب منافع امریکا با ایران در تقابل بودهاند؛ یک دولتممکن است مذاکره و تحریم را برجسته کند و دولتی دیگر تهدید نظامی وفشار حداکثری را. جابهجایی حزب حاکم یا رییسجمهور، بهخودیخودتضمینی برای تغییر این رویکرد نیست.
نگاهی به روابط ایران و امریکا، پیش و پس از انقلاب، الگویی از تقدممنافع واشنگتن بر خواست و منافع مردم ایران نشان میدهد. دولتهایامریکا هرگاه ایران را همسو با منافع خود یافتهاند، از موقعیت وظرفیتهای آن بهره بردهاند و هرگاه استقلال تصمیمگیری ایران باخواستههایشان تعارض داشته، به فشار سیاسی، اقتصادی یا ابزارهایدیگر روی آوردهاند. بنابراین، رفتار عملی و پایبندی به تعهدات باید معیارسنجش باشد نه شعارهای انتخاباتی و وعدههای مقطعی.
متجاوز در جایگاه شاکی
در میانه این بحران، یک وارونگی آشکار دیده میشود؛ دولتی که در جایگاهآغازگر یا پشتیبان اقدام نظامی قرار دارد، خود را شاکی معرفی میکند واز ایران مطالبه پاسخگویی دارد. این تناقض را نمیتوان با تبلیغاتسیاسی پنهان کرد. هر ادعایی درباره اقدام ایران باید با سند و در مرجعصالح بررسی شود، اما همین معیار باید درباره دولت امریکا نیز بهکار رود. آغاز حمله، تهدید به حمله یا نقض حاکمیت کشور دیگر، مسوولیتسیاسی و حقوقی ایجاد میکند و نمیتوان با تغییر عنوانها، جایگاهها راوارونه ساخت.
همزمان، گزارشهایی درباره تحرکات اسراییل در واشنگتن و بررسیگزینههای نظامی علیه ایران منتشر شده است. طرح گزینههایی مانندادامه فشار اقتصادی، حملات محدود یا عملیات دریایی، بهمعنای تصویبیا اجرای آنها نیست، اما نشان میدهد که تهدید همچنان در فضایتصمیمگیری حضور دارد. هر اقدام نظامی میتواند پاسخ متقابل وگسترش بحران را در پی داشته باشد. حتی موفقیت نظامی نیز تضمینیبرای دستیابی به نتیجه سیاسی پایدار نیست. پیامهای واشنگتن نیزدوگانه بوده است: از یکسو سخن از کاهش احتمال حملات عمده و پایانیافتن عملی جنگ به میان میآید و ازسوی دیگر، بر آمادگی برای اقدام وبینیازی از توافق تاکید میشود. این سیاست شاید برای حفظ اهرم فشاربه کار رود، اما خطر سوءبرداشت و محاسبه اشتباه را افزایش میدهد. کنار رفتن ونس به معنای پایان قطعی دیپلماسی نیست؛ با این حال،نشان میدهد که مسیر مذاکره دیگر زیر هدایت او قرار ندارد.
راهبرد پیش روی ایران
ایران به راهبردی نیاز دارد که نه به اعتماد بیقید و شرط به مذاکرهمحدود شود و نه همه ظرفیت سیاست خارجی را به تقابل نظامی فروبکاهد. مذاکره میتواند ابزاری برای کاهش تنش باشد، مشروط بر آنکه برتعهدهای روشن، اقدام متقابل، مرحلهبندی و راستیآزمایی استوار شود. مستندسازی دقیق تهدیدها و رویدادها، پیگیری حقوقی در مراجعذیصلاح، حفظ آمادگی دفاعی برای حفاظت از مردم و باز نگهداشتنکانالهای ارتباطی، همگی برای جلوگیری از گسترش بحران اهمیت دارند. دفاع از استقلال نیز زمانی پشتوانه پایدار مییابد که با مشارکت مردم،پاسخگویی نهادها، عدالت و احترام به حقوق شهروندان همراه باشد. مخالفت با سلطه خارجی نباید از پیگیری خواست و حقوق مردم در داخلجدا شود.
جمعبندی
کنار رفتن ونس را میتوان نشانه تمرکز دوباره اختیار پرونده ایران دردست ترامپ و تلاش برای حفظ اهرم فشار دانست؛ درحالی کههزینههای جنگ و شکست انتخاباتی جمهوریخواهان، اختلاف بر سر ادامهدرگیری را آشکارتر کرده بود، اما پیام اصلی برای ایران فراتر از جابهجایییک مقام امریکایی است: در سیاست واشنگتن، تغییر رییسجمهور وحزب حاکم لزوما به معنای پایان تقابل نیست و هنگامی که دولتِ متهمبه تجاوز، خود در جایگاه شاکی مینشیند، پاسخ باید بر شواهد، حقوقبینالملل و مطالبه پاسخگویی استوار باشد. ایران باید از مردم و سرزمینخود دفاع کند، مسیرهای دیپلماتیک را باز نگه دارد و هر دولت خارجی رابا معیار رفتار و تعهداتش بسنجد نه با شعارهایش.
منبع: اعتماد