به گزارش سایت خبری پُرسون، شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶ آمریکا را نمیتوان صرفاً نتیجه نارضایتی مقطعی رأیدهندگان یا جابهجایی موازنه قدرت در کنگره دانست. این شکست، نشانه آشکار بحران عمیقتری در ساختار سیاسی حزب جمهوریخواه است؛ حزبی که در سالهای اخیر، بهتدریج هویت مستقل، اصول سنتی و قدرت نظارتی خود را در پای وفاداری به دونالد ترامپ قربانی کرده است. اکنون جمهوریخواهان با واقعیتی روبهرو هستند که سالها از مواجهه با آن پرهیز میکردند: حمایت از ترامپ نهتنها تضمینکننده پیروزی نیست، بلکه میتواند به عاملی برای شکست انتخاباتی تبدیل شود.
نتایج انتخابات ۲۰۲۶ نشان داد که هزینه سیاسی عملکرد دولت ترامپ، مستقیماً به حساب حزب جمهوریخواه نوشته شده است. دموکراتها توانستند کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست آورند، هفت کرسی سنا را جابهجا کنند و حتی در حوزههایی پیروز شوند که پیشتر از پایگاههای نسبتاً مطمئن جمهوریخواهان محسوب میشدند. این اتفاق در شرایطی رخ داد که جمهوریخواهان در دو سال گذشته، هم کاخ سفید و هم اکثریت کنگره را در اختیار داشتند و عملاً امکان اجرای برنامه سیاسی خود را داشتند.
وفاداری به ترامپ؛ هزینهای که حزب پرداخت کرد
یکی از مهمترین دلایل شکست جمهوریخواهان، وابستگی بیش از اندازه این حزب به شخص دونالد ترامپ است. در ساختار سیاسی آمریکا، حمایت رئیسجمهور از نامزدهای همحزبی میتواند در انتخابات درونحزبی تعیینکننده باشد؛ اما پیروزی در رقابت درونحزبی الزاماً به معنای جلب حمایت اکثریت رأیدهندگان در انتخابات عمومی نیست.
انتخابات اخیر این تناقض را آشکار کرد. برخی نامزدهای جمهوریخواه که از حمایت ترامپ برخوردار بودند، نتوانستند در رقابت نهایی پیروز شوند. شکست مایک راجرز در میشیگان در برابر عبدول السید، نامزد دموکرات، نمونهای از همین وضعیت بود. السید با این پیروزی به نخستین سناتور مسلمان تاریخ آمریکا تبدیل شد؛ نتیجهای که علاوه بر اهمیت نمادین، نشان داد حمایت ترامپ دیگر در همه حوزهها قدرت تعیینکنندگی گذشته را ندارد.
بر اساس نظرسنجیهای مورد اشاره در گزارش نیوزویک، شش نفر از هر ۱۰ رأیدهنده از عملکرد ترامپ رضایت نداشتند. در چنین شرایطی، جمهوریخواهانی که حاضر نبودند فاصلهای انتقادی با کاخ سفید ایجاد کنند، عملاً خود را در معرض نارضایتی عمومی قرار دادند.
ترامپ پس از شکست انتخاباتی تلاش کرد مسئولیت نتیجه را از خود دور کند و مدعی شد اگر نامش در برگههای رأی قرار داشت، با اختلاف زیادی پیروز میشد. این واکنش، خود نشانهای از مشکلی بزرگتر در رهبری جمهوریخواهان است: رئیسجمهوری که هنگام پیروزی، موفقیت را به نام خود ثبت میکند، اما هنگام شکست، حاضر نیست مسئولیت سیاسی آن را بپذیرد.
اقتصاد؛ نقطه ضعف جدی دولت ترامپ
دومین عامل مهم شکست جمهوریخواهان، فاصله میان وعدههای اقتصادی ترامپ و تجربه روزمره شهروندان آمریکایی بود. ترامپ با وعده کاهش هزینههای زندگی، تقویت اقتصاد داخلی و بهبود وضعیت معیشتی به قدرت بازگشت؛ اما عملکرد دولت او نتوانست بخش بزرگی از رأیدهندگان را متقاعد کند که شرایط اقتصادی بهتر شده است.
بر اساس دادههای منتشرشده در گزارش نیوزویک، تنها ۱۷ درصد از پاسخدهندگان از عملکرد ترامپ در مدیریت هزینههای زندگی رضایت داشتند. همچنین ۶۵ درصد رأیدهندگان، سیاستهای دولت او را در افزایش قیمتها مؤثر میدانستند.
سیاست تعرفهای دولت ترامپ نیز بهجای آنکه بدون هزینه برای مصرفکنندگان آمریکایی به تقویت تولید داخلی منجر شود، هزینه واردات را افزایش داد و فشار بیشتری بر قیمت کالاها وارد کرد. در کنار آن، افزایش هزینه انرژی تحت تأثیر رویارویی با ایران، فشار اقتصادی را تشدید کرد. این وضعیت یک تناقض سیاسی مهم را آشکار ساخت: ترامپ با شعار اول آمریکا و دفاع از منافع اقتصادی شهروندان به قدرت رسید، اما بخشی از تصمیمات اقتصادی و سیاست خارجی دولتش، هزینههای تازهای را به همان شهروندان تحمیل کرد.
ایران؛ هزینه سیاست خارجی در صندوق رأی
یکی از مهمترین ابعاد شکست جمهوریخواهان، تأثیر سیاست خارجی ترامپ، بهویژه درگیری با ایران، بر افکار عمومی آمریکا بود. ترامپ تلاش کرده بود سیاست خارجی خود را بر پایه قدرتنمایی و نمایش توان نظامی آمریکا پیش ببرد؛ اما تحولات مربوط به ایران نشان داد که چنین رویکردی به دستاورد سیاسی و اقتصادی برای دولت آمریکا منجر نمیشود.
بر اساس گزارش نیوزویک، در نظرسنجیهای انجامشده، حدود ۷۰ درصد آمریکاییها معتقد بودند درگیری با ایران ارزش هزینههای آن را نداشته است. همچنین در رأیگیری ماه سپتامبر درباره توقف این رویارویی، تنها هفت جمهوریخواه از طرح حمایت کردند و ۲۰۳ نماینده جمهوریخواه با آن مخالفت کردند.
این موضعگیری نشان داد که اکثریت جمهوریخواهان در کنگره، بهجای ایفای نقش نظارتی و ارزیابی مستقل هزینههای تصمیمات دولت،ترجیح دادند پشت سر رئیسجمهور قرار بگیرند. در نتیجه، آنها نیز در مسئولیت سیاسی پیامدهای این سیاست سهیم شدند.
افزایش هزینه انرژی، فشار بر بودجه عمومی و مصرف ذخایر تسلیحاتی گرانقیمت، از جمله پیامدهایی بود که بحث درباره هزینههای این رویکرد را در داخل آمریکا تشدید کرد. به این ترتیب، سیاست خارجی که قرار بود نشانه اقتدار دولت ترامپ باشد، به یکی از نقاط آسیبپذیر انتخاباتی جمهوریخواهان تبدیل شد.
فروپاشی ائتلاف انتخاباتی ترامپ
با این حال، شاید نگرانکنندهترین پیام انتخابات ۲۰۲۶ برای جمهوریخواهان، نشانههای فرسایش ائتلاف اجتماعی ترامپ باشد. پیروزی او در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ بر پایه همراهی گروههای مختلفی از رأیدهندگان شکل گرفت؛ از مردان جوان و بخشی از جامعه لاتینتبار گرفته تا محافظهکاران سنتی و رأیدهندگانی که از عملکرد دولت دموکراتها ناراضی بودند.
اما این ائتلاف در انتخابات اخیر نشانههای جدی از شکاف را بروز داد. بر اساس آمار گزارششده، در حالی که ترامپ در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۶ درصد آرای مردان جوان را به دست آورده بود، در انتخابات اخیر ۶۵ درصد این گروه به نامزدهای دموکرات رأی دادند. همچنین برتری دموکراتها در میان رأیدهندگان زیر ۳۰ سال به ۳۴ واحد درصد رسید و جمهوریخواهان تنها حدود یکسوم آرای لاتینتبارها را کسب کردند.
این تغییرات نشان میدهد که پیروزی انتخاباتی ترامپ در سال ۲۰۲۴ به معنای شکلگیری یک پایگاه اجتماعی پایدار برای جمهوریخواهان نبود. بخشی از رأیدهندگان به دلیل نارضایتی از دموکراتها یا وعدههای اقتصادی ترامپ به او اعتماد کردند، اما این اعتماد در برابر عملکرد دولت دوام نیاورد.
بحران هویت در حزب جمهوریخواه
شکست ۲۰۲۶ در نهایت یک پرسش اساسی را پیش روی جمهوریخواهان قرار داده است: این حزب بدون ترامپ چه هویتی خواهد داشت؟
حزب جمهوریخواه در گذشته با مفاهیمی مانند تجارت آزاد، انضباط مالی، محدود کردن هزینههای دولت و محافظهکاری اقتصادی شناخته میشد. اما در دوره ترامپ، بسیاری از این اصول جای خود را به ملیگرایی اقتصادی، سیاست تعرفهای و اولویت دادن به وفاداری شخصی دادهاند. حتی وعده سنتی جمهوریخواهان برای پرهیز از مداخلات خارجی نیز در عمل با تصمیمات دولت ترامپ درباره ایران و دیگر پروندههای بینالمللی در تعارض قرار گرفت.
از سوی دیگر، عملکرد کنگره نیز به بحران اعتبار این حزب دامن زد. بر اساس گزارش نیوزویک، تا ۱۴ اکتبر تنها ۱۲۱ قانون در کنگره به تصویب رسیده بود؛ رقمی که دومین آمار پایین در چهار دهه گذشته محسوب میشود. همچنین حدود هفت نفر از هر ۱۰ پاسخدهنده معتقد بودند کنگره در مهار قدرت رئیسجمهور عملکرد مؤثری نداشته است.
این آمار نشان میدهد که جمهوریخواهان نهتنها در تحقق وعدههای اقتصادی و سیاسی خود ناکام ماندهاند، بلکه از یکی از مهمترین وظایف پارلمانی خود، یعنی نظارت بر دولت، نیز فاصله گرفتهاند.
انتخابات ۲۰۲۶ به ترامپ و جمهوریخواهان هشدار داد که قدرت سیاسی را نمیتوان صرفاً با وفاداری حزبی و بسیج هواداران حفظ کرد. رأیدهندگان ممکن است در یک مقطع به یک رهبر اعتماد کنند، اما اگر نتیجه آن اعتماد را در زندگی روزمره خود نبینند، همان رأیدهندگان میتوانند به مهمترین عامل شکست او تبدیل شوند.
ترامپ همچنان رئیسجمهور آمریکاست و شکست جمهوریخواهان به معنای پایان فوری نفوذ سیاسی او نیست؛ اما از این پس، دو سال پایانی ریاستجمهوریاش با کنگرهای تحت کنترل دموکراتها و فشارهای سیاسی بیشتری همراه خواهد بود.
مسئله مهمتر برای جمهوریخواهان این است که آنها باید میان ادامه وابستگی به ترامپ و بازسازی هویت مستقل حزب یکی را انتخاب کنند. حزبی که تمام سرمایه سیاسی خود را به یک فرد گره زده باشد، با هر افت محبوبیت آن فرد، در معرض بحران قرار میگیرد. انتخابات ۲۰۲۶ نشان داد که این بحران دیگر یک هشدار فرضی نیست؛ بلکه به واقعیتی انتخاباتی تبدیل شده است.
کنگره در برابر کاخ سفید؛ دموکراتها چگونه میتوانند ترامپ را مهار کنند؟
پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای آمریکا و تصاحب اکثریت هر دو مجلس کنگره، دونالد ترامپ را وارد مرحله دشوارتری از ریاستجمهوری خود کرده است؛ مرحلهای که در آن، رئیسجمهور همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح و مسئول اصلی اداره سیاست خارجی آمریکاست، اما دیگر نمیتواند با همان آزادی عمل دو سال گذشته برنامههای خود را پیش ببرد. اکنون رقبای سیاسی ترامپ نهتنها در مجلس نمایندگان، بلکه در سنا نیز ابزارهای مهمی برای نظارت، فشار مالی و محدود کردن ابتکارهای دولت در اختیار دارند.
اهمیت این تحول زمانی بیشتر میشود که بدانیم انتخابات اخیر در شرایطی برگزار شد که سیاستهای دولت ترامپ در قبال ایران، حمایت بیقیدوشرط از رژیم صهیونیستی، افزایش هزینههای نظامی و فشار اقتصادی بر شهروندان آمریکایی به موضوعات مهم رقابتهای انتخاباتی تبدیل شده بود. گزارشهای رسانههای آمریکایی نشان میدهد نارضایتی از افزایش هزینههای زندگی و پیامدهای عملیات علیه ایران، در کنار سایر عوامل، به شکست جمهوریخواهان کمک کرده است. به این ترتیب، نتیجه انتخابات را میتوان نشانهای از افزایش هزینه داخلی سیاست خارجی تهاجمی ترامپ دانست؛ سیاستی که اکنون قرار است با نظارت سختگیرانهتر کنگره روبهرو شود.
قدرت اصلی دموکراتها؛ کنترل منابع مالی
مهمترین ابزار کنگره برای اثرگذاری بر سیاست خارجی دولت، اختیار قانونگذاری و تصویب بودجه است. بر اساس ساختار سیاسی آمریکا، تأمین مالی وزارتخانهها، نیروهای مسلح، کمکهای خارجی و بسیاری از برنامههای دولت به اعتبارات مصوب کنگره وابسته است. این مسئله به دموکراتها امکان میدهد هزینه اجرای تصمیمهای ترامپ را افزایش دهند و برای ادامه برخی برنامههای او شروط تازهای تعیین کنند.
این ابزار در موضوع ایران اهمیت ویژهای دارد. بر اساس برآورد دفتر بودجه کنگره آمریکا، هزینه عملیات نظامی این کشور تا اول اوت ۲۰۲۶ به حدود ۳۸ میلیارد دلار رسیده است. افزون بر این، دولت ترامپ در ژوئن ۲۰۲۶ درخواست تأمین مالی تکمیلی ارائه کرد که در آن ۲۱ میلیارد دلار برای مهمات و ۱۷.۳ میلیارد دلار برای هزینههای عملیاتی در نظر گرفته شده بود. چنین ارقامی در شرایطی مطرح شدهاند که دولت آمریکا همزمان با فشارهای اقتصادی داخلی و افزایش انتقادها از هزینههای سیاست خارجی روبهروست.
اکنون دموکراتها میتوانند در بررسی بودجههای آینده، تخصیص منابع برای عملیات نظامی را به چالش بکشند، درباره نحوه هزینهکرد اعتبارات محدودیت تعیین کنند یا از دولت بخواهند پیش از دریافت منابع جدید، گزارشهای دقیقتری درباره اهداف، هزینهها و چشمانداز عملیات ارائه دهد. به بیان دیگر، حتی اگر کنگره نتواند بهسرعت تصمیم نظامی ترامپ را متوقف کند، میتواند ادامه آن را از نظر مالی و سیاسی دشوارتر سازد.
اسرائیل؛ پایان حمایت بدون پرسش؟
جبهه دوم تقابل دموکراتها با دولت ترامپ، سیاست آمریکا در قبال رژیم صهیونیستی است. واشنگتن و تلآویو در سال ۲۰۱۶ یک تفاهمنامه دهساله برای کمک نظامی امضا کردند که دوره اجرای آن از سال مالی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۸ را دربرمیگیرد. ارزش این تفاهمنامه ۳۸ میلیارد دلار است؛ شامل ۳۳ میلیارد دلار کمک تأمین مالی نظامی و پنج میلیارد دلار برای برنامههای دفاع موشکی مشترک.
با این حال، تفاهمنامه به معنای انتقال خودکار و غیرقابلتغییر منابع مالی نیست. تخصیص اعتبارات همچنان به تصمیمهای بودجهای کنگره وابسته است. بنابراین، اکثریت جدید میتواند درباره میزان کمکها، شرایط استفاده از آنها و ادامه تأمین مالی برنامههای نظامی اسرائیل بحث و تصمیمگیری کند.
در شرایطی که بخشی از دموکراتها، بهویژه چهرههای ترقیخواه این حزب، خواهان محدود کردن حمایت نظامی از اسرائیل یا مشروط شدن آن به رعایت حقوق بشر و قوانین آمریکا هستند، احتمال افزایش فشار بر تلآویو وجود دارد. البته همه دموکراتها در این زمینه موضع یکسانی ندارند و جناح میانهرو حزب همچنان با قطع کامل کمکهای نظامی مخالف است. از همین رو، محتملترین مسیر در کوتاهمدت، تلاش برای کاهش یا مشروط کردن بخشی از کمکها و سختگیرانهتر شدن نظارت بر قراردادهای تسلیحاتی است، نه توقف فوری تمام حمایتهای آمریکا.
کنگره همچنین میتواند از سازوکارهای قانونی بررسی فروش تسلیحات استفاده کند و با ارائه قطعنامههای مخالفت، مانع برخی معاملات شود. این ابزار بهویژه در شرایطی اهمیت دارد که دولت ترامپ برای تأمین تسلیحات مورد نیاز اسرائیل و دیگر متحدان منطقهای خود به قراردادهای جدید متکی است.
ایران؛ چالش مستقیم برای اختیارات جنگی ترامپ
موضوع ایران شاید مهمترین میدان رویارویی دولت ترامپ و کنگره جدید باشد. رئیسجمهور آمریکا فرمانده کل نیروهای مسلح است و در اداره عملیات نظامی اختیارات گستردهای دارد؛ اما قانون اساسی، اختیار اعلان جنگ و تأمین مالی نیروهای مسلح را نیز به کنگره سپرده است. همین تقسیم قدرت، زمینه اختلاف میان کاخ سفید و قانونگذاران را فراهم میکند.
دموکراتها میتوانند با استناد به قانون اختیارات جنگی مصوب ۱۹۷۳، درباره مبنای قانونی عملیات علیه ایران پرسش کنند و خواستار محدود شدن استفاده از نیروی نظامی بدون مجوز کنگره شوند. این قانون برای رئیسجمهور در شرایط استفاده از نیروهای مسلح بدون مجوز قانونی، الزامات گزارشدهی و محدودیت زمانی در نظر گرفته است؛ هرچند تفسیر و اجرای آن همواره محل اختلاف میان دولتها و کنگره بوده است.
افزون بر این، کمیتههای کنگره میتوانند جلسات استماع برگزار کنند، مقامهای وزارت دفاع و وزارت خارجه را برای پاسخگویی فرا بخوانند و درباره هزینهها، اهداف و پیامدهای عملیات نظامی تحقیق کنند. چنین اقداماتی میتواند اختلافات درون دولت را آشکار کند و هزینه سیاسی ادامه سیاستهای پرمخاطره ترامپ را افزایش دهد.
با این حال، نباید از نظر دور داشت که تصویب قطعنامه محدودکننده بهتنهایی به معنای توقف عملیات نیست. اگر قانونی برای محدود کردن اختیارات رئیسجمهور تصویب شود، ترامپ میتواند آن را وتو کند. عبور از وتوی رئیسجمهور نیز به رأی دوسوم اعضای هر دو مجلس نیاز دارد؛ اکثریتی که دستیابی به آن بسیار دشوار است. بنابراین، دموکراتها برای مهار واقعی عملیات نظامی باید علاوه بر انسجام داخلی، حمایت شماری از جمهوریخواهان را نیز جلب کنند.
سنا؛ ابزار دیگری برای فشار بر ترامپ
کنترل سنا فقط به معنای مشارکت در تصویب بودجه نیست. این مجلس اختیار تأیید بسیاری از انتصابهای مهم دولت، از جمله وزیران، سفرا و شماری از مقامهای ارشد فدرال را دارد. در نتیجه، دموکراتها میتوانند نامزدهای ترامپ برای مناصب کلیدی را با بررسیهای سختگیرانه روبهرو کنند و در صورت مخالفت، روند تأیید آنها را متوقف سازند.
از سوی دیگر، کنترل کمیتههای تخصصی در هر دو مجلس، امکان نظارت گستردهتر بر عملکرد دولت را فراهم میکند. برگزاری جلسات علنی، درخواست اسناد، احضار مقامها و تحقیق درباره تصمیمهای دولت میتواند کاخ سفید را درگیر پروندههای متعدد کند. این فشار بهویژه در موضوعاتی مانند هزینه عملیات علیه ایران، قراردادهای تسلیحاتی و نحوه تخصیص منابع عمومی اهمیت خواهد داشت.
البته پیروزی دموکراتها به معنای امکان برکناری آسان ترامپ نیست. مجلس نمایندگان میتواند روند استیضاح را آغاز کند، اما محکومیت و برکناری رئیسجمهور در سنا به رأی دوسوم سناتورهای حاضر نیاز دارد. حتی با اکثریت دموکراتها در سنا، دستیابی به چنین نصابی بسیار بعید است. بنابراین، استیضاح بیش از آنکه راهی قطعی برای برکناری ترامپ باشد، میتواند به ابزاری برای افزایش فشار سیاسی و پاسخگو کردن دولت تبدیل شود.
ترامپ همچنان قدرت دارد، اما آزادی عملش کمتر شده است
نتیجه انتخابات میاندورهای آمریکا را نباید به معنای پایان قدرت ترامپ یا انتقال کامل اختیار سیاست خارجی به دموکراتها دانست. رئیسجمهور تا پایان دوره خود همچنان در کاخ سفید باقی میماند و ابزارهای مهمی برای پیشبرد سیاستهایش، از جمله حق وتو و اختیارات اجرایی و نظامی، در اختیار دارد.
با این حال، شرایط سیاسی واشنگتن تغییر کرده است. ترامپ اکنون با کنگرهای روبهروست که میتواند بودجههای او را به چالش بکشد، فروش تسلیحات را زیر ذرهبین ببرد، درباره عملیات علیه ایران تحقیق کند، انتصابهای کلیدی را به تأخیر بیندازد و هزینه سیاسی تصمیمهای کاخ سفید را افزایش دهد.
از این منظر، شکست جمهوریخواهان فقط از دست دادن اکثریت پارلمانی نیست؛ بلکه نشانهای از محدود شدن پشتوانه سیاسی سیاستهای ترامپ در داخل آمریکاست. رئیسجمهوری که با شعار بازگرداندن عظمت آمریکا و نمایش قدرت در عرصه جهانی وارد میدان شده بود، اکنون باید بخش مهمی از انرژی سیاسی خود را صرف مقابله با فشارهای داخلی کند.
در نهایت، دموکراتها هنوز نمیتوانند بهتنهایی سیاست خارجی آمریکا را از ریشه تغییر دهند، اما میتوانند ادامه مسیر کنونی را برای ترامپ پرهزینهتر و دشوارتر کنند. پیروزی در کنگره به معنای تصاحب کاخ سفید نیست؛ با این حال، میتواند پایان دورهای باشد که ترامپ تصور میکرد برای پیشبرد سیاستهای خود در قبال ایران و اسرائیل، با مانعی جدی در واشنگتن روبهرو نخواهد شد.
منبع: مهر