به گزارش سایت خبری پُرسون، مصطفی هادی‌پور روز دوشنبه ضمن تأکید بر جایگاه بین‌المللی کاخ باغ چهلستون بر مسوولیت سازمان یونسکو در قبال میراث‌های ثبت شده در فهرست جهانی تأکید کرد و اظهار داشت: یونسکو در قبال این آثار نه تنها در زمینه اقدامات حفاظتی و مرمتی بلکه در مواجهه با حوادث و جنگ‌ها نیز مکلف به انجام وظایف حمایتی است.
وی افزود: این سازمان موظف است در برابر تهدیدات مختلف از پایداری این بناها حمایت کند و ما برای فعال‌سازی این حمایت‌ها و پیگیری فرآیندهای حفاظتی، چه از طریق پایگاه و چه از طریق وزارتخانه میراث فرهنگی تلاش مستمر داریم.
هادی‌پور با بیان اینکه تاکنون اقدامات اضطراری در ۲ بخش سازه‌ای و تزئینی انجام شده است، گفت: بخش بزرگی از اقدامات رفع خطر برای جلوگیری از تخریب و آسیب‌های ثانویه تکمیل شده است؛ از جمله پوشش‌دهی بخش‌هایی با پلاستیک، شمع‌بندی و روغن‌کاری برخی درها و تجهیزات برای عبور از فصل زمستان. همچنین در بخش دوپوش، متخصصان چوب اقدامات استحکام‌بخشی لازم را انجام داده‌اند.
وی با اشاره به آسیب‌های وارد شده به ستون‌های ایوان چهلستون گفت: بررسی‌های کارشناسان میراث فرهنگی از وزارتخانه و تیم‌های فنی پایگاه چهلستون نشان می‌دهد که برخی ستون‌ها به دلیل فشار و بار سنگین از محور اصلی خود خارج شده‌اند. همچنین برخی تیرک‌ها نیز از حالت طبیعی خارج شده‌اند که در حال حاضر شرکت مشاور در حال انجام مطالعات دقیق است تا مشخص شود آیا باید ستون‌های دچار انحراف را آهن‌گذاری و به محور اصلی بازگرداند یا با روش‌های تثبیت و مهندسی، همان حالت منحرف را حفظ کرد اما این موضوع هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است.
پیشتر با انجام نقشه‌برداری‌ها و مطالعات مرمتی توسط شرکت مهندسی مشاور «عمارت خورشید»، انحراف ستون‌های ایوان و همچنین آسیب‌دیدگی دیواره پشتی (در ضلع جنوبی بنا) کاخ چهلستون تایید شد و بررسی‌های فنی نشان داد که تیرهای بالاسری و تیرهای افقی زیر خرپاها در دوپوش چهلستون دچار ترک‌خوردگی شده‌اند.
وی افزود: یکی از مشکلات فنی، وزن زیاد بار ناشی از آجرپوش‌های جدید در برخی بخش‌های دوپوش است که باعث فشار مضاعف بر ستون‌ها شده است. اگرچه این آجرپوش‌ها از نظر معماری سنتی همگون‌تر به نظر می‌رسند اما سنگینی آن‌ها بر سازه فشار وارد کرده است که باید در این رابطه با اخذ تصمیم نهایی اقدامات لازم برای سبک‌سازی صورت بگیرد.
مدیر پایگاه جهانی چهلستون گفت: برآوردهای کارشناسان رسمی نشان می‌دهد که خسارت وارد شده به این مجموعه حدود یک هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال بوده است. با وجود اینکه مبالغی از سوی دولت و استان برای تهیه طرح‌های مرمت و نگهداری فضای سبز (با وسعت حدود ۶۷ هزار متر مربع) تخصیص یافته اما این مبالغ برای اجرای طرح‌های بزرگ پیمانکاری کافی نیست.
وی تأکید کرد: ما منتظر تخصیص اعتباراتی هستیم که سازمان یونسکو و دولت برای این اثر جهانی وعده داده‌اند. بدون این اعتبار، امکان اجرای طرح‌های حیاتی نظیر داربست‌بندی ایوان‌ها، اصلاح سقف‌ها، مرمت مقرنس‌ها و بازسازی ساختارهای چوبی وجود ندارد.
مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون گفت: در واقع با توجه به شرایط اقتصادی و هزینه‌های بالای مصالح، ما نیازمند اعتبارات واقعی و به‌روز هستیم.
هادی‌پور خاطرنشان کرد: در حال حاضر فرآیند تهیه نقشه‌های اجرایی و مطالعات توسط شرکت مشاور در جریان است و منتظر تصویب نهایی طرح‌ها هستیم تا بتوان عملیات مرمت گسترده را با کسب اعتبارات لازم آغاز کرد.
گفتنی است، انحراف در ۲ یا چهار ستون میانی و مجاور حوض ایوان چهلستون از آسیب‌های ناشی از موج انفجارهای ناشی از حمله به استانداری اصفهان در عرصه دولتخانه صفوی در جریان جنگ چهل روزه احتمال داده شد.
این در حالی بود که برخی از کارشناسان میراث فرهنگی این موضوع را بعید دانسته و معتقد بودند پیشتر در دهه پنجاه شمسی موسسه ایزمئو (موسسه ایتالیایی برای شرق میانه و شرق دور که در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ شمسی در ایران حضور و در زمینه باستان‌شناسی، بررسی و مرمت بناها و محوطه‌های تاریخی ایران فعالیت چشم‌گیر داشته است) با اجرای آهن‌گذاری در ستون‌های ایوان، میزان آسیب‌پذیری آن‌ها را کاهش داده است.
با این حال، برخی روایت‌های استادکاران قدیمی اصفهان حکایت از آن دارد که این ستون‌ها نه توسط ایزمئو بلکه از سوی مرمت‌گران برجسته‌ای مانند استاد علی معارفی و استاد علی منشئی مورد استحکام بخشی قرار گرفته‌اند و از میان ستون‌های این ایوان ۲ ستون، آهن‌گذاری نشده اند؛ همان ستون‌هایی که حالا در اثر بمباران عرصه دولتخانه صفوی دچار تشدید انحراف شده‌اند.
در حالی که بناهای مجموعه ثبت جهانی میدان نقش جهان از آسیب‌های حملات ۱۷ اسفند مصون نماند، مجددا بمباران استانداری اصفهان در روز ۱۸ اسفند در عرصه دولت خانه صفوی ( بخشی از محور تاریخی فرهنگی اصفهان که در فهرست آثار ملی قرار دارد) حریم درجه ۲ میدان نقش‌جهان و همچنین حریم درجه یک کاخ چهلستون، آسیب‌های گسترده‌ای را به این یادمان‌های تاریخی شهر موزه اصفهان وارد کرد.
«کاخ موزه چهلستون»، «تالار اشراف»، «تالار تیموری»، «عمارت جبه خانه» (موزه هنرهای تزیینی اصفهان)، «عمارت رکیب خانه» (موزه هنرهای معاصر اصفهان) و همچنین «کاخ عالی قاپو» از جمله آثار شاخص دولتخانه صفوی هستند که در جریان حملات و موج انفجارهای حمله به استانداری اصفهان، دچار آسیب‌های زیادی شدند.
کاخ باغ یا باغ موزه چهلستون یکی از بناهای شاخص مجموعه دولتخانه صفوی اصفهان محسوب می‌شود و در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
باغ چهلستون در دوره صفوی (قرن یازدهم هجری قمری) در اصفهان بنا نهاده شد؛ ویژگی مهم کوشک میانی این باغ وجود نقاشی های بسیار زیبای هنرمند عصر صفوی «رضا عباسی» است که به سبک مینیاتور ایرانی، دیوار تالارهای کاخ را تزیین کرده است.
منبع: ایرنا
