به گزارش سایت خبری پُرسون، سرهنگ جواد مختاررضایی با تشریح برخی شگردهای مورد استفاده مجرمان سایبری، بر ضرورت مراجعه به درگاه‌های رسمی، رعایت نکات امنیتی و افزایش سواد سایبری کاربران تأکید کرد و گفت: کلاهبرداران با سوء استفاده از نیازهای مردم و موضوعات روز جامعه، تلاش می‌کنند اطلاعات شخصی و بانکی آن‌ها را به دست آورند یا به حساب‌های کاربری‌شان دسترسی پیدا کنند.
تبلیغات وام فوری در فضای مجازی؛ ترفندی برای دریافت پول از متقاضیان
وی با اشاره به تبلیغات مربوط به پرداخت وام‌های کم‌بهره و فوری در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها، اظهار کرد: برخی مجرمان سایبری با وعده پرداخت تسهیلات با سود پایین، بازپرداخت بلندمدت یا در کوتاه‌ترین زمان ممکن، افراد نیازمند وام را هدف قرار می‌دهند.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا فراجا افزود: گردانندگان این صفحات ممکن است برای جلب اعتماد مردم، خود را وابسته به نهادهای رسمی معرفی کنند یا مدعی شوند از پلیس فتا و سایر دستگاه‌ها مجوز دارند؛ درحالی‌که شهروندان باید بدانند دریافت وام باید از مسیر بانک‌ها و مؤسسات مالی معتبر و مطابق ضوابط قانونی انجام شود.
مختاررضایی با بیان اینکه در برخی پرونده‌ها متقاضیان برای دریافت وام‌هایی به ارزش ۲۰۰ میلیون تومان یا بیشتر، مبالغی را تحت عناوینی مانند کارمزد، استعلام و احراز هویت پرداخت کرده‌اند، ادامه داد: این افراد در نهایت نه‌تنها وامی دریافت نکرده‌اند، بلکه امکان ارتباط با گردانندگان صفحات نیز از بین رفته است.
وی یکی دیگر از شگردهای مورد استفاده در این شیوه کلاهبرداری را انتشار کلیپ‌های رضایت مشتریان عنوان کرد و گفت: در برخی موارد، پس از دریافت مبالغ درخواستی، از متقاضی خواسته می‌شود کلیپی تهیه کند و در آن از دریافت وام ابراز رضایت کند. فرد نیز با این تصور که مراحل دریافت تسهیلات رو به پایان است، کلیپ را ارسال می‌کند؛ اما پس از آن ارتباط کلاهبرداران با وی قطع می‌شود.
به گفته معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا، این فیلم‌ها ممکن است در همان صفحات و کانال‌ها برای جلب اعتماد سایر کاربران منتشر شوند؛ بنابراین، مشاهده کلیپ افرادی که مدعی دریافت وام شده‌اند، دلیلی بر واقعی بودن تبلیغات نیست.
وی تأکید کرد: اگر صفحه‌ای در فضای مجازی مدعی شود با مجوز پلیس فتا اقدام به پرداخت وام می‌کند، شهروندان نباید به این ادعا اعتماد کنند.
کلاهبرداری وام به یک پیام‌رسان یا سکوی خاص محدود نیست
مختاررضایی با بیان اینکه تبلیغات جعلی وام در بسترهای مختلف فضای مجازی مشاهده می‌شود، اظهار کرد: این موضوع محدود به یک پیام‌رسان یا شبکه اجتماعی نیست و حتی ممکن است در سکوهای ثبت آگهی نیز با چنین تبلیغاتی مواجه شویم.
وی با اشاره به اینکه برخی افراد با معرفی دفتر یا شرکت و ارائه نشانی مشخص سعی می‌کنند اعتماد متقاضیان را جلب کنند، افزود: داشتن دفتر یا نشانی مشخص به معنای قانونی بودن فعالیت نیست و شهروندان باید پیش از هرگونه پرداخت وجه، اعتبار مجموعه مورد نظر را از مراجع رسمی بررسی کنند.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا با تأکید بر اینکه فرآیند دریافت تسهیلات بانکی مشخص است، گفت: متقاضیان باید از طریق شعب بانک‌ها یا سامانه‌های رسمی همان بانک اقدام کنند. همچنین نباید به بهانه دریافت وام، وجهی به افراد ناشناس پرداخت کنند یا فایل‌ها و لینک‌های مشکوک را باز کنند.
کارت دعوت عروسی و عکس یادگاری؛ پوششی برای نصب بدافزار
وی در ادامه به یکی دیگر از شگردهای مجرمان سایبری اشاره کرد و گفت: ارسال فایل‌هایی با عنوان کارت دعوت عروسی، عکس یادگاری، تصاویر دسته‌جمعی و عکس‌های خاطره‌انگیز از جمله روش‌هایی است که برای ترغیب کاربران به نصب برنامه‌های آلوده مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مختاررضایی توضیح داد: در این شیوه ممکن است پیامی با مضمون «این عکس یادگاری ماست» یا درخواست نصب یک برنامه برای مشاهده کارت دعوت عروسی برای کاربر ارسال شود. فرد با تصور اینکه فایل متعلق به یکی از آشنایان اوست، برنامه پیشنهادی را نصب می‌کند؛ درحالی‌که این برنامه می‌تواند زمینه دسترسی غیرمجاز به اطلاعات تلفن همراه و حساب‌های بانکی را فراهم کند.
وی با تأکید بر ضرورت بی‌توجهی به چنین پیام‌هایی افزود: این شگرد ممکن است در پیام‌رسان‌های داخلی و خارجی به کار گرفته شود و کاربران نباید صرفاً به دلیل آشنا بودن عنوان یا ظاهر پیام، فایل پیشنهادی را نصب کنند.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا همچنین با اشاره به تداوم روش‌های قدیمی کلاهبرداری گفت: در کنار شگردهای جدید، روش‌هایی مانند ارسال پیام درباره پیدا شدن سکه یا اشیای قیمتی و ترغیب افراد به مراجعه برای دریافت آن‌ها نیز همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
پس از نصب برنامه مشکوک چه باید کرد؟
مختاررضایی درباره اقدامات ضروری پس از نصب یک برنامه مشکوک روی تلفن همراه اظهار کرد: در صورت مشاهده نشانه‌های آلودگی یا احتمال نصب برنامه مخرب، نخستین اقدام قرار دادن گوشی در حالت پرواز برای قطع ارتباط آن با شبکه است.
وی افزود: پس از آن باید برنامه مشکوک شناسایی و حذف شود. کاربران می‌توانند از طریق تنظیمات تلفن همراه و بخش برنامه‌های نصب شده، برنامه‌هایی را که به‌تازگی نصب کرده‌اند بررسی کنند و مجوزهای دسترسی آن‌ها را مورد ارزیابی قرار دهند.
وی با اشاره به اهمیت بررسی دسترسی برنامه‌ها به پیامک‌ها و مخاطبان تلفن همراه ادامه داد: مجرمان ممکن است از طریق دسترسی به پیامک‌ها، کدهای ورود و رمزهای یک‌بار مصرف را دریافت کنند. همچنین دسترسی به فهرست مخاطبان می‌تواند برای ارسال پیام‌های آلوده به سایر افراد مورد سوءاستفاده قرار گیرد.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا تأکید کرد: کاربران باید دسترسی‌های غیرضروری برنامه‌های ناشناس را قطع و چنین برنامه‌هایی را حذف کنند. در صورت جدی بودن آلودگی، لازم است گوشی در حالت پرواز باقی بماند و برای بررسی‌های بیشتر از پلیس فتا کمک گرفته شود.
توصیه پلیس فتا برای جلوگیری از هک حساب‌های پیام‌رسان
مختاررضایی درباره اقداماتی که باید پس از دسترسی غیرمجاز به حساب پیام‌رسان انجام شود، گفت: کاربران در چنین شرایطی باید بخش نشست‌های فعال یا نشست‌های ورود را در تنظیمات حریم خصوصی و امنیت حساب خود بررسی کنند و در صورت مشاهده نشست ناشناس، آن را ببندند.
وی افزود: اگر امکان قطع دسترسی فرد غیرمجاز وجود نداشته باشد، باید از طریق پشتیبانی پیام‌رسان یا روش‌های رسمی اعلام‌شده از سوی آن اقدام کرد.
این مقام انتظامی با تأکید بر ضرورت فعال‌سازی تأیید دومرحله‌ای پس از بازیابی حساب کاربری اظهار کرد: این قابلیت یک لایه امنیتی اضافه ایجاد می‌کند و احتمال دسترسی غیرمجاز به حساب را کاهش می‌دهد.
وی همچنین از شهروندان خواست کدهای ورود به پیام‌رسان‌ها، رمزهای یک‌بارمصرف بانکی و کدهای تأیید را در اختیار دیگران قرار ندهند؛ چراکه مجرمان می‌توانند از این اطلاعات برای ورود به حساب‌های کاربری و سوءاستفاده از هویت افراد استفاده کنند.
شماره ۰۹۶۳۸۰؛ راه ارتباطی شبانه‌روزی با پلیس فتا
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا فراجا با اشاره به خدمات فوریتی این پلیس اظهار کرد: شهروندان می‌توانند در صورت مواجهه با مشکلات سایبری با شماره ۰۹۶۳۸۰ تماس بگیرند و به‌صورت شبانه‌روزی از راهنمایی کارشناسان استفاده کنند.
مختار رضایی افزود: اگر فردی با مشکل امنیتی در حساب کاربری خود مواجه شده، اما هنوز برداشت غیرمجازی از حساب بانکی او صورت نگرفته باشد، کارشناسان می‌توانند درباره اقدامات لازم و ضرورت پیگیری قانونی او را راهنمایی کنند.
وی با تأکید بر اهمیت سرعت عمل در صورت برداشت غیرمجاز از حساب بانکی گفت: در صورت انتقال وجه به حساب دیگری، فرد باید در سریع‌ترین زمان ممکن با پلیس فتا تماس بگیرد. در صورت بررسی و احراز شرایط لازم، امکان پیگیری برای تعلیق موقت حساب مقصد وجود دارد تا از خروج وجه از چرخه بانکی جلوگیری شود.
به گفته وی، این اقدام اولیه با هدف فراهم شدن فرصت برای پیگیری‌های بعدی انجام می‌شود و فرد نیز باید در نخستین فرصت، مراحل قانونی ثبت شکایت را دنبال کند.
هشدار درباره پیامک‌های جعلی کالابرگ، یارانه و ابلاغیه قضایی
مختاررضایی با اشاره به سوءاستفاده مجرمان سایبری از طرح‌های دولتی برای فریب شهروندان اظهار کرد: پیامک‌های مربوط به کالابرگ، یارانه و سایر خدمات عمومی ممکن است با هدف هدایت کاربران به صفحات جعلی یا لینک‌های آلوده ارسال شوند.
وی افزود: هم‌زمان با اجرای یک طرح واقعی دولتی، امکان ارسال پیامک‌های جعلی با همان عنوان نیز وجود دارد؛ بنابراین، دریافت پیام درباره یک طرح معتبر به معنای صحت فرستنده یا لینک درج‌شده در آن نیست.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا از شهروندان خواست برای استفاده از خدمات دولتی، نشانی سامانه مورد نظر را شخصاً در مرورگر وارد کنند و از ورود به سامانه‌ها از طریق لینک‌های ناشناس خودداری کنند.
وی درباره پیگیری خدمات کالابرگ نیز گفت: شهروندان باید از نشانی رسمی اعلام شده به آدرس my.gov.ir استفاده کنند و به لینک‌هایی که از سرشماره‌های ناشناس یا نشانی‌های مشابه برای آن‌ها ارسال می‌شود، اعتماد نکنند.
مختاررضایی همچنین با اشاره به تداوم پیامک‌های جعلی مربوط به سامانه ثنا و ابلاغیه‌های قضایی اظهار کرد: این شگردها طی سال‌های گذشته بارها مشاهده شده‌اند و مجرمان همچنان با استفاده از عنوان ابلاغیه قضایی، کاربران را به صفحات جعلی هدایت می‌کنند.
وی تأکید کرد: شهروندان نباید تنها بر اساس عنوان پیامک درباره اعتبار آن تصمیم بگیرند، بلکه لازم است خدمات مورد نیاز خود را از مسیرهای رسمی پیگیری کنند و از کلیک روی لینک‌های مشکوک بپرهیزند.
چرا کلاهبرداری‌های سایبری همچنان ادامه دارد؟
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا در پاسخ به پرسشی درباره بازدارندگی برخوردهای قانونی با مجرمان سایبری گفت: پرونده‌هایی که شهروندان از مسیرهای قانونی و دفاتر خدمات قضایی مطرح می‌کنند، با همکاری مقام قضایی در پلیس فتا مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.
وی ادامه داد: با این حال، گسترش روزافزون فضای مجازی و افزایش تعداد کاربران، در کنار سهولت اجرای برخی روش‌های کلاهبرداری در این فضا، از عواملی است که زمینه تداوم چنین جرایمی را فراهم می‌کند.
مختاررضایی افزود: ارسال یک لینک در فضای مجازی بسیار آسان است و مجرمان می‌توانند با استفاده از همین روش، افراد زیادی را هدف قرار دهند؛ ازاین‌رو، افزایش آگاهی و سواد سایبری در کنار برخورد قانونی با مجرمان اهمیت ویژه‌ای دارد.
تهدید به انتشار تصاویر خصوصی را نادیده نگیرید
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تهدیدها و مزاحمت‌های اینترنتی اظهار کرد: شهروندانی که در فضای مجازی با تهدید به انتشار تصاویر خصوصی مواجه می‌شوند، باید در همان مراحل اولیه موضوع را پیگیری کنند و برای دریافت راهنمایی و ثبت شکایت از پلیس کمک بگیرند.
مختاررضایی به‌ویژه به زنان و کودکان توصیه کرد تا در برابر چنین تهدیدهایی سکوت نکنند و برای حل موضوع، به خواسته‌های فرد تهدیدکننده تن ندهند.
وی افزود: برخی افراد به دلیل ترس از انتشار تصاویر خصوصی یا نگرانی از پیامدهای آن، از ثبت شکایت خودداری می‌کنند؛ درحالی‌که ادامه تعامل با فرد تهدیدکننده و پذیرفتن خواسته‌های او ممکن است شرایط را پیچیده‌تر کند.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا خاطرنشان کرد: افراد در چنین شرایطی می‌توانند با شماره ۰۹۶۳۸۰ تماس بگیرند و درباره اقدامات ضروری راهنمایی دریافت کنند. امکان مراجعه حضوری نیز برای پیگیری این موارد فراهم است.
چگونه پیام‌های واقعی را از پیام‌های جعلی تشخیص دهیم؟
مختاررضایی با تأکید بر اینکه کلیک نکردن روی لینک‌های ناشناس یکی از مهم‌ترین اصول امنیت در فضای مجازی است، گفت: شهروندان باید پیش از ورود به هر لینک، از اعتبار و مقصد آن اطمینان حاصل کنند.
وی افزود: در مورد خدمات دولتی، توجه به سرشماره‌ها و نشانی‌های معتبر ضروری است؛ با این حال، مشاهده نام یا عنوان آشنا نیز به تنهایی اعتبار پیام را تضمین نمی‌کند و مراجعه مستقیم به سامانه رسمی، روش مطمئن‌تری برای پیگیری امور است.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا درباره شناسایی حساب‌های رسمی این پلیس در پیام‌رسان‌ها نیز اظهار کرد: پلیس فتا از بسترهای رسمی و شناخته‌شده استفاده می‌کند و کاربران می‌توانند با توجه به نشانه‌های احراز هویت، حساب‌های رسمی را شناسایی کنند. برای نمونه، در برخی پیام‌رسان‌ها حساب‌ها یا بازوهای رسمی دارای نشان تأیید هستند.
وی با این حال تأکید کرد: شهروندان برای بررسی موضوعات مهم، تا حد امکان به پیام‌های شخصی و لینک‌های ارسالی در پیام‌رسان‌ها تکیه نکنند و خودشان از مسیرهای رسمی اقدام کنند.
پلیس فتا: افزایش سواد سایبری، راهکار اصلی پیشگیری از کلاهبرداری
مختاررضایی در جمع‌بندی توصیه‌های خود، افزایش سواد سایبری را از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از جرایم اینترنتی دانست و گفت: کاربران باید از کلیک روی لینک‌های ناشناس و نصب فایل‌های مشکوک خودداری کنند، تأیید دومرحله‌ای حساب‌های خود را فعال نگه دارند و کدهای تأیید و رمزهای یک‌بارمصرف را در اختیار دیگران قرار ندهند.
وی همچنین بر ضرورت رفع آسیب‌پذیری‌های موجود در سامانه‌های خدماتی تأکید کرد و افزود: پلیس فتا موارد و مشکلات شناسایی‌شده را به دستگاه‌های مربوط اعلام می‌کند تا با برطرف شدن نقاط ضعف، امکان سوءاستفاده مجرمان کاهش یابد.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا با اشاره به نقش آموزش و اطلاع‌رسانی در پیشگیری از جرایم سایبری گفت: حضور در برنامه‌های رسانه‌ای و اجرای پویش‌های آموزشی از جمله اقدامات انجام شده برای افزایش آگاهی عمومی است. در همین راستا، پویش‌هایی مانند «کودکان سایبری» و «خرید امن» در حال اجراست.
منبع: ایسنا
