به گزارش سایت خبری پُرسون، از خراسان شمالی؛ ابوالقاسم شهریاری، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در گفتوگو با خبرنگار پٌرسون، با اشاره به گزارشهای متفاوت ایران و آمریکا درباره میزان تسلط و کنترل بر تنگه هرمز، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، اطلاعات و گزارشهایی درباره نحوه تردد شناورها و انتقال نفت و گاز از این آبراه منتشر کردهاند و هر یک بر اساس چارچوبهای مورد نظر خود، محدودیتهایی را برای ترددهای دریایی مطرح میکنند.
وی با تشریح تفاوت گزارشهای دو کشور افزود: ایران به دلیل برخورداری از موقعیت جغرافیایی و اشراف بر منطقه تنگه هرمز، بهصورت روزانه اطلاعاتی درباره وضعیت تردد شناورها ارائه میدهد. این اطلاعات در موارد متعددی با دادههای منتشرشده از سوی سازمانها و نهادهای بینالمللی فعال در حوزه کشتیرانی مطابقت دارد و میتواند تصویری نسبتاً دقیق از وضعیت تردد در این منطقه ارائه کند.
شهریاری ادامه داد: از سوی دیگر، ایالات متحده آمریکا اعلام کرده است که بخشی از ناوگان انتقال انرژی را از مسیرهایی خارج از محدوده تسلط مستقیم ایران عبور میدهد و برخی کشورها نیز دریافت محمولههای نفتی منتقلشده از این مسیرها را تأیید کردهاند.
استاد علوم سیاسی دانشگاه بجنورد با تأکید بر اینکه گزارشهای دو طرف لزوماً متناقض نیستند، تصریح کرد: هرچند ممکن است گزارشهای ایران و آمریکا در برخی جزئیات با یکدیگر تفاوت داشته باشند، اما هر کدام بخشی از واقعیت میدانی را منعکس میکنند. با این حال، به نظر میرسد گزارشهای روزانه ایران به دلیل اشراف جغرافیایی این کشور بر منطقه، اطلاعات نزدیکتری به وضعیت واقعی تردد در تنگه هرمز ارائه میدهد.
وی با اشاره به مسیرهای انتقال انرژی خارج از آبهای سرزمینی ایران گفت: بخشی از انتقال انرژی از خلیج فارس با همراهی نیروهای آمریکایی از مسیرهایی انجام میشود که خارج از محدوده آبهای سرزمینی ایران قرار دارند؛ موضوعی که ممکن است در برخی گزارشها و تحلیلها کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد.
شهریاری افزود: آبهای سرزمینی ایران در تنگه هرمز از نظر جغرافیایی محدود است و خارج از این محدوده نیز امکان انجام حجم گسترده و مستمر عملیات انتقال دریایی با محدودیتهایی مواجه میشود. از این رو، تعداد شناورهایی که در گزارشهای روزانه طرف آمریکایی برای تردد در این مسیرها اعلام میشود، ممکن است با ظرفیت مورد انتظار در شرایط عادی تفاوت داشته باشد..
تنگه هرمز در شرایط جنگی تابع ملاحظات متفاوتی است
هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد درباره مبنای حقوقی اقدامات ایران برای محدود کردن عبور و مرور در تنگه هرمز، با اشاره به شرایط جنگی حاکم بر منطقه اظهار کرد: وضعیت کنونی تنگه هرمز را نمیتوان بدون در نظر گرفتن شرایط جنگی با وضعیت عادی مقایسه کرد و بررسی قواعد مربوط به آبراههای بینالمللی باید با توجه به این شرایط انجام شود.
وی با بیان اینکه تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی محسوب میشود، افزود: بخشی از این تنگه در مجاورت آبهای سرزمینی عمان قرار دارد، اما شرایطی که امروز در این منطقه شاهد آن هستیم، در بستر یک وضعیت عادی شکل نگرفته است.
شهریاری ادامه داد: جنگ شرایطی استثنایی ایجاد میکند و نحوه استناد و اجرای برخی قواعد و معاهدات بینالمللی در چنین شرایطی با دوران صلح تفاوت دارد. کشورها نیز بر اساس ملاحظات مرتبط با دفاع، امنیت ملی و حفظ حاکمیت سرزمینی خود اقدام میکنند؛ بنابراین، نمیتوان قواعد مربوط به تردد در آبراههای بینالمللی را بدون توجه به شرایط جنگی، بهصورت مطلق و مشابه دوران صلح ارزیابی کرد.
وی با تأکید بر ملاحظات امنیتی ایران در شرایط جنگی گفت: ایران میتواند در چارچوب حاکمیت خود بر آبهای سرزمینی، درباره نحوه تردد در این محدوده تصمیمگیری کند؛ بهویژه در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران آن را جنگی نابرابر توصیف میکند و ملاحظات دفاعی و امنیتی کشور اهمیت بیشتری مییابد.
تغییر سازوکار تردد با پایان شرایط جنگی
شهریاری در پایان با اشاره به تأثیر شرایط جنگ بر نحوه اعمال محدودیتهای دریایی اظهار کرد: هرگونه ارزیابی درباره وضعیت تنگه هرمز باید با توجه به شرایط جنگی موجود انجام شود و با پایان جنگ و شکلگیری شرایط جدید، سازوکارهای مربوط به تردد و عبور و مرور در این آبراه نیز میتواند تغییر کند.
وی افزود: طرح مواضعی از سوی ایران مبنی بر تغییر سازوکار تردد پس از پایان جنگ و پذیرش شرایط مورد نظر این کشور، نشان میدهد که تهران وضعیت فعلی را ناشی از شرایط استثنایی جنگ میداند و آن را لزوماً قابل تعمیم به شرایط عادی تلقی نمیکند.
خبرنگار افتخاری: مریم باغچقی
منبع: پُرسون
