اقوام خوزستان؛ از همزیستی تا هم‌افزایی

به گزارش سایت خبری پُرسون، سید شریف حسینی نماینده ادوار مجلس در یادداشتی با تأکید بر تنوع قومی و فرهنگی خوزستان، بر ضرورت عبور از رقابت‌های محلی و قومی و حرکت به سمت هم‌افزایی ظرفیت‌ها و منافع مشترک استانی تأکید کرده است.

او معتقد است خوزستان با تکیه بر سرمایه اجتماعی، هویت فراگیر خوزستانی و مطالبه‌گری جمعی می‌تواند ظرفیت‌های گسترده خود را به موتور محرک توسعه استان تبدیل کند.

سید شریف حسینی نوشت:

خوزستان سال‌هاست هزینه پراکندگی در مطالبه‌گری، تصمیم‌سازی و قدرت اجتماعی را می‌پردازد؛ استانی که تنوع قومی و فرهنگی آن می‌تواند به جای ایجاد فاصله، به یکی از مهم‌ترین پیشران‌ های توسعه تبدیل شود.

خوزستان سرزمین اقوام و فرهنگ‌های گوناگون است؛ عرب، بختیاری، لر، فارس، دزفولی، شوشتری، بهبهانی، ترک قشقایی و دیگر اقوام، هرکدام بخشی از حافظه، فرهنگ، اقتصاد و هویت این استان را شکل داده‌اند.

اما کنار هم بودن، زمانی می‌تواند به یک سرمایه واقعی برای توسعه تبدیل شود که از سطح همزیستی به هم‌افزایی برسد.

تفاوت میان این دو واژه شاید کوچک به نظر برسد، اما در عمل فاصله میان یک جامعه صرفاً متکثر و جامعه‌ای برخوردار از قدرت اجتماعی و توسعه‌یافتگی را رقم می‌زند.

خوزستان به جای رقابت، به ائتلاف ظرفیت‌ها نیاز دارد

مسئله خوزستان تنها کمبود منابع نیست. استانی که از نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، کشاورزی، آبراه‌ها، بنادر، مرزهای بین‌المللی، ظرفیت‌های گردشگری، نیروی انسانی و موقعیت ژئوپلیتیکی کم‌نظیری برخوردار است، نمی‌تواند مشکلات خود را صرفاً با افزایش منابع توضیح دهد.

مسئله مهم‌تر، نحوه تبدیل منابع به قدرت توسعه است.

ثروت زمانی به توسعه منجر می‌شود که میان منابع، مدیریت، سرمایه اجتماعی، مطالبه‌گری و برنامه‌ریزی پیوند برقرار شود؛ پیوندی که بدون همکاری اجتماعی شکل نخواهد گرفت.

عبور از "سهم من" به "آینده مشترک ما"

خوزستان باید از این پرسش که "چه چیزی به قوم یا شهر من می‌رسد؟" عبور کند و به این پرسش برسد که "چگونه می‌توان ظرفیت‌های همه خوزستان را برای ساختن آینده‌ای مشترک به یکدیگر متصل کرد؟"

این تغییر نگاه، صرفاً یک تحول اخلاقی نیست؛ بلکه یک ضرورت مدیریتی و توسعه‌ای است.

اگر هر شهر تنها برای شهر خود مطالبه کند و هر گروه اجتماعی دیگری را رقیب خود ببیند، بخشی از انرژی جامعه به جای حل مسائل اساسی، صرف رقابت‌های درون‌استانی خواهد شد.

اما اگر مطالبات آبادان، اهواز، خرمشهر، دزفول، شوشتر، مسجدسلیمان، شادگان، هویزه، سوسنگرد و دیگر نقاط استان در یک منظومه مشترک تعریف شود، مطالبه‌گری از تقاضاهای پراکنده به قدرت چانه‌زنی جمعی تبدیل خواهد شد.

چند اصل برای توسعه خوزستان

- همزیستی اقوام باید به هم‌افزایی ظرفیت‌ها تبدیل شود.

- شهرهای خوزستان نباید رقیب یکدیگر، بلکه باید مکمل یکدیگر باشند.

- مطالبات محلی باید در چارچوب منافع مشترک استان تعریف شود.

- هویت‌های قومی باید حفظ شوند، اما در یک هویت فراگیر خوزستانی به یکدیگر پیوند بخورند.

- توسعه یک شهر نباید به معنای شکست شهر دیگر تلقی شود.

- سرمایه اجتماعی باید به قدرت مطالبه‌گری و چانه‌زنی جمعی تبدیل شود.

"من از خوزستانم"؛ هویتی فراتر از مرزهای محلی

خوزستان برای عبور از مشکلات تاریخی خود به هویتی فراگیر نیاز دارد؛ هویتی که بالاتر از تعلقات محلی و قومی قرار گیرد، نه برای حذف آنها، بلکه برای پیوند دادن آنها.

هویتی که بتوان آن را با یک جمله ساده تعریف کرد: "من از خوزستانم."

در چنین نگاهی، قرار نیست قومی هویت خود را فراموش کند؛ بلکه قرار است همه هویت‌ها در کنار یکدیگر، بخشی از یک هویت بزرگ‌تر را شکل دهند.

اگر پروژه‌ای در اهواز اجرا شود، آبادان نباید آن را شکست خود بداند؛ اگر دشت آزادگان توسعه پیدا کند، مسجدسلیمان نباید آن را تهدید تلقی کند و اگر دزفول سرمایه‌گذار جذب کند، شوشتر نباید احساس حذف شدن داشته باشد.

زیرا توسعه یک بخش از استان، در صورت قرار گرفتن در یک نظام متوازن، می‌تواند به توسعه بخش‌های دیگر نیز کمک کند.

این همان نگاه شبکه‌ای به توسعه است؛ نگاهی که در آن شهرها به جای رقابت بر سر منابع، ظرفیت‌های خود را برای ساختن یک اقتصاد و جامعه قدرتمندتر به یکدیگر متصل می‌کنند.

خوزستان؛ فرصت تبدیل تنوع به مزیت

شاید بزرگ‌ترین فرصت خوزستان همین تفاوت‌ها باشد.

اگر خوزستان بتواند رنگ‌های متنوع قومی، فرهنگی و اجتماعی خود را در کنار یکدیگر قرار دهد، می‌تواند فراتر از یک استان برخوردار از منابع، به الگویی ملی از حکمرانی تنوع و هم‌افزایی اجتماعی تبدیل شود.

استانی که نشان دهد می‌توان متفاوت بود و در عین حال مشترک زیست؛ می‌توان هویت‌های گوناگون داشت و یک آینده را دنبال کرد؛ می‌توان زبان‌ها و لهجه‌های متفاوت داشت و یک درد مشترک را فریاد زد.

خوزستان بیش از آنکه نیازمند یک صدای واحد باشد، نیازمند هم‌آوایی صداهای متعدد است.

خوزستان را یک قوم نمی‌سازد، یک شهر نمی‌سازد، یک مدیر نمی‌سازد و حتی یک دولت به تنهایی نمی‌تواند آن را بسازد.

خوزستان را باید همه خوزستانی‌ها در کنار یکدیگر بسازند؛ با همه رنگ‌ها، تفاوت‌ها و هویت‌هایشان، اما با یک آینده مشترک.

منبع: پُرسون