به گزارش سایت خبری پُرسون، رسول سعیدی زاده نویسنده و پژوهشگر در یادداشتی، روزهای عرفه و عید قربان را نه صرفاً مناسکی تاریخی، بلکه پیوستاری میان "خودسازی درونی" و "کنش مسئولانه اجتماعی" میداند. او معتقد است جامعه امروز برای ترمیم سرمایه اجتماعی و عبور از فردگرایی افراطی، نیازمندِ پیوندِ عرفانِ عرفه با ایثارِ عید قربان است تا به تابآوری و انسجام دست یابد.
رسول سعیدیزاده نوشت:
در تقویم اسلامی، توالی روزهای عرفه و عید قربان صرفاً یک اتفاق تاریخی نیست. این دو مناسبت، یک پیوستار معنادار حرکت از شناخت به کنش را شکل میدهند. در عرفه، انسان با نیایش و سلوک درونی به خودآگاهی میرسد و در قربان، خودآگاهی در قالب رفتار اخلاقی و اجتماعی عینیت مییابد.
عرفه را باید روز بازسازی بنیادهای اخلاقی دانست. نیایش در این روز، یک عبادت فردی محض نیست. بلکه ابزاری راهبردی برای بازتعریف ارزشهاست. اعتراف به کاستیها و فروتنی در برابر حقیقت، تمرینی برای خودسازی و صبر راهبردی است. کسی که در خلوت نیایش، محدودیتهای خود را میشناسد، در برابر بحرانهای اجتماعی تابآورتر خواهد بود. عرفه دعوت به خروج از خودخواهی و ورود به آگاهی است.
پس از این مرحله، نوبت به عید قربان یعنی تجلیگاه ایثار مسئولانه میرسد؛ داستان حضرت ابراهیم (ع) در قربان، از منظر جامعهشناختی، فقط یک روایت دینی نیست. بلکه نماد ازخودگذشتگی برای تعالی جمعی است. در عصری که فردگرایی افراطی، همبستگی اجتماعی را تضعیف میکند، پیام قربان، عبور از منافع شخصی به نفع منافع کلان و ارزشهای اخلاقی است. قربانی در معنای استعاری آن، یعنی گسستن از وابستگیهای نفسانی، حرص و خشم، تا زمینه برای بخشش و همیاری فراهم شود.
تحلیل تطبیقی عرفه و قربان نشان میدهد که دینداری کارآمد، دو رکن عرفان عمیق و عمل اجتماعی دارد. فقدان هر یک، کارکرد دین را مختل میکند. روز عرفه بدون روز عید قربان، به انزوا و رهبانیت غیرسازنده تبدیل میشود و عید قربان بدون روز عرفه، به یک مراسم ظاهری و خالی از محتوا فرو میکاهد.
برای جامعه امروز ایران که با بحرانهای اخلاقی و گسستهای اجتماعی فراوان دستوپنجه نرم میکند، بازخوانی این دو روز فرصتی برای بازسازی سرمایه اجتماعی است. فرهنگ بخشش، گذشت و مسئولیتپذیری که ریشه در عرفه دارد و در قربان بروز مییابد، میتواند تنشهای اجتماعی را کاهش دهد و پیوندهای انسانی را تقویت کند.
در چنین شرایطی، بازخوانیِ پیوند روز عرفه و روز عید قربان از یک مسئلۀ نظری فراتر میرود و به یک ضرورتِ رسانهای و گفتمانی تبدیل میشود. رسانهها نباید این دو روز را صرفاً در قالب پوشش مراسم یا اعلام اوقات شرعی خلاصه کنند. بلکه لازم است با تولید محتوای تحلیلی، مصاحبه با جامعهشناسان و اخلاقپژوهان، و گزارش از طرحهای همبستگی اجتماعی (مانند پویشهای قربانی و کمک به نیازمندان)، این پیوندِ معنادار را برای مخاطب ملموس کنند.
روز عرفه و روز عید قربان را نباید صرفاً وقایع تاریخی تلقی کرد. این دو مناسبت، الگوهای رفتاریِ ماندگاری هستند که باید در دستور کار گفتمانسازی نخبگان و رسانهها قرار گیرند. تنها با پیوند خودسازی فردی و مسئولیتپذیری اجتماعی میتوان به جامعهای اخلاقی، تابآور و منسجم دست یافت. آنچه ضرورت دارد، درونیسازی مفاهیم تسلیم در برابر حقیقت و ایثار در راه خیر عمومی است که همان نقطه کانونی مشترک در روزهای عرفه و عید قربان می باشد.
منبع: پُرسون
