بحث روز

از لحظه انتشار گمانه‌هایی درباره نقش قالیباف در رأس هیأت مذاکره‌کننده ایرانی، این پرسش مطرح شد که چگونه او مسئولیت چنین مذاکره‌ای را بر عهده گرفته است.

وقتی قرار شد بزرگ‌ترین ارتش روی زمین با همدستی اسراییل و همراهی کشورهای منطقه، هولناک‌ترین تهاجم تاریخ را به ایران انجام دهند، تصور شکست نظام در سه روز موضوعی کاملا بدیهی می‌نمود. اما چیزی که در این میان اندازه گرفته نشده بود، «عقلانیت ایرانی» بود. عقلانیتی که در همان ساعت‌های نخست تهاجم، گلوگاه اقتصاد جهان را در چنگال آهنین خود فشرد.

سال ۱۴۰۵، ایران در کانون بحران‌های ژئواکونومیک جهانی قرار گرفته است. آغاز جنگ در اسفند ۱۴۰۴، خسارات سنگین اقتصادی و اجتماعی بر کشور وارد کرده و ضرورت بازتعریف «اقتصاد مقاومتی» را بیش از پیش نمایان ساخته است. این یادداشت، با تکیه بر یافته‌های پژوهشی جدید، رویکردی نوین را برای اقتصاد مقاومتی پیشنهاد می‌کند: گذار از «دفاع» به «تهاجم مبتنی بر مزیت‌های رقابتی» با محوریت بازسازی زیرساخت‌ها، تقویت سرمایه اجتماعی و دیپلماسی اقتصادی فعال. موفقیت این راهبرد، بیش از هر چیز، به انسجام ملی و سرمایه اجتماعی گره خورده است.

جی‌دی ونس، کاندیدای اصلی جمهوریخواهان در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۸ امریکاست. او در یک ماه اول جنگ رمضان ساکت بود و کم کم به عنوان آدم خوب خودنمایی کرد.

هیئت‌های کارشناسی ایران و آمریکا گفتگوهای فنی را برای نهایی کردن موضوعات آغاز کردند. این اقدام پس از رایزنی‌های فشرده در اسلام‌آباد صورت گرفته است.

روزنامه میدل ایست آی در تحلیلی اعلام کرد جنگ ایران، پروژه اسرائیل بزرگ نتانیاهو را شکست داده و می‌گوید رژیم اسرائیلِ تضعیف‌شده دیگر توان کنترل دائمی مناطق اشغالی را نخواهد داشت. همچنین این مطلب به تحقق وعده‌هایی اشاره می‌کند که پیش‌تر یحیی سنوار مطرح کرده بود.

دونالد ترامپ بیش از آنکه سیاستمداری مقتدر باشد، به شخصیتی بیرون آمده از دل یک رمان روان‌شناختی شبیه است.

شروط ۱۰ ماده ای ایران که آمریکا مجبور به پذیرش آن‌ها شده است.

مطابق تدبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای (حفظه‌الله)* و تصویب شورای عالی امنیت ملی، و با توجه به دست بالای ایران و مقاومت در میدان نبرد، و ناتوانی دشمن از اعمال تهدیدهای خود برغم همه ادعاها، و پذیرش رسمی همه مطالبات بحق مردم ایران، تصمیم گرفته شد، برای نهایی کردن جزئیات، مذاکرات در اسلام آباد انجام شود تا ظرف حداکثر ۱۵ روز با نهایی شدن جزئیات پیروزی ایران در میدان، در مذاکرات سیاسی نیز تثبیت گردد.

نخست وزیر رژیم صهیونیستی در تماس تلفنی با رئیس جمهور آمریکا نسبت به احتمال توافق آتش بس واشنگتن با ایران ابراز نگرانی کرد.

دونالد ترامپ با تهدید به خروج آمریکا از ناتو در صورت عدم حمایت اروپا در جنگ با ایران، شکافی بی‌سابقه در روابط فراآتلانتیک ایجاد کرده است. این اقدام، که با انتقاد از عدم مشارکت اروپا در عملیات هرمز و مقایسه آن با کمک‌های گسترده آمریکا به اوکراین صورت گرفته، پیامدهای عمیقی بر امنیت جهانی، تضعیف ناتو و تقویت رقبا چون روسیه و چین داشته است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد این رویداد، افول پارادایم کهنه روابط آمریکا و اروپا و آغاز دوران "بازاریشدن کامل ناتو" است، جایی که اولویت‌بندی تهدیدات (ایران و چین برای آمریکا در مقابل روسیه برای اروپا) و تقسیم بار امنیتی به چالش کشیده شده و حتی احتمال شکل‌گیری "ناتوی سخت" به رهبری آمریکا با محوریت خاورمیانه و "ناتوی نرم" اروپایی با تمرکز بر دفاع از اروپا مطرح است.

در بحبوحه تهدیدهای آمریکا به حمله به زیرساخت‌های ایران، مقامات کاخ سفید از تلاش ترامپ برای دستیابی به توافق خبر می‌دهند؛ این در حالی است که میانجی‌گری‌های منطقه‌ای برای برقراری آتش‌بس ادامه دارد و ایران بر شروط خود برای پایان دائمی جنگ تأکید کرده است.

شبکه سی‌ان‌ان گزارش داد که در حالی که بنیامین نتانیاهو با ارجاعات کتاب مقدسی، حملات اسرائیل را پیروزی بر دشمنان و تغییر دهنده خاورمیانه توصیف می‌کرد، ایران موجی سنگین از حملات خود را آغاز کرد و این تقابل، شکاف میان خوش‌بینی نتانیاهو و واقعیت میدانی را آشکار ساخت. یائیر لاپید، رهبر مخالفان، سخنان نتانیاهو را "متکبرانه" خواند و به عدم تغییر چشمگیر در وضعیت پس از یک ماه جنگ اشاره کرد. با وجود حمایت اکثریت اسرائیلی‌ها از عملیات نظامی، اعتماد عمومی به دستیابی به اهداف اعلام شده جنگ به شدت کاهش یافته است.

افزایش چشمگیر قیمت سوخت، هزینه تولید و حمل‌ونقل را به شدت افزایش داده و تورم را تشدید کرده است. در چنین شرایطی، استفاده از اهرم‌های فشار اقتصادی، از جمله کنترل تنگه هرمز، به عنوان ابزاری حیاتی برای بازدارندگی در برابر تجاوز و غیرقابل تحمل کردن ادامه درگیری برای دشمن مطرح است. هرگونه امتیازدهی اقتصادی به دشمن، او را قادر به بازیابی منابع و تکرار حملات آینده می‌کند.

تجربیات جهانی نشان می‌دهد دوران پس از جنگ، در صورت هدایت درست، می‌تواند به جهش‌های بزرگ تمدنی منجر شود. پرسش اساسی این است که آیا ایران برای بهره‌گیری از این فرصت تاریخی و هدایت سرمایه اجتماعی به سمت «اقتصاد تولیدی» و نه «اقتصاد مالی» و مصرف‌گرایی، آمادگی لازم را دارد؟ آیا «دکترین تولید» بر «دکترین تجمل» غلبه خواهد کرد؟

سعید جلیلی در گفت‌وگو با صداوسیما اظهار کرد پایان جنگ زمانی رقم می‌خورد که اهداف آن به طور کامل محقق شود. او با اشاره به «خطای محاسباتی» طرف مقابل، گفت سه اهرم تحریم، ترور و جنگ باید از اختیار آنان خارج شود.

اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در فضای مجازی با واکنش‌های تند سناتورها، نمایندگان کنگره آمریکا و سیاستمداران خارجی مواجه شده است.

مرات بردیف، نماینده ویژه وزارت امور خارجه روسیه در امور گروه ۲۰، نشست آت
ی بین کشورهای عضو گروه ۷ و شورای همکاری خلیج فارس را تلاشی از سوی غرب برای حفظ آبروی خود پس از شکست در خاورمیانه توصیف کرد. وی با اشاره به تلاش‌های غرب برای ایجاد یک جبهه یکپارچه با کشورهای عربی، اعتبار گروه ۷ را خدشه‌دار شده و آن را دچار اختلافات داخلی دانست. بردیف، کشورهای غربی را عامل ایجاد «هرج و مرج ساختگی» در خاورمیانه خواند که اکنون به دنبال راهی برای خروج از آن هستند. پیش از این، فرانسه از برگزاری نشستی میان گروه ۷ و شورای همکاری خلیج فارس برای بررسی وضعیت تنگه هرمز خبر داده بود.

سیدجواد میری، استاد جامعه‌شناسی سیاسی، در روزنامه اعتماد، مقاله اخیر محمدجواد ظریف را نقدی کرده و آن را نوعی “برگشت به برجام با چند بند اصلاحی” دانسته است.

گزارش خبرگزاری رویترز حاکی از آن است که پایان دادن به جنگ با ایران از سوی آمریکا بدون دستیابی به توافق روشن، ممکن است به جای تضعیف تهران، به تقویت موقعیت آن منجر شود. این وضعیت می‌تواند کشورهای عربی خلیج فارس را با پیامدهای جنگی ناخواسته روبرو کند. طبق گزارش ایرنا به نقل از این رسانه انگلیسی، در چنین شرایطی کشورهای عرب خلیج فارس خود را قربانی اصلی ماجراجویی واشنگتن می‌دانند، جنگی که به ایران اجازه می‌دهد کنترل خود را بر بازار انرژی جهان به عنوان یک واقعیت جدید تحمیل کند.

فواد ایزدی، کارشناس مسائل آمریکا، در واکنش به مصاحبه اخیر وزیر خارجه کشورمان با شبکه الجزیره، بر این نکته تأکید کرد که تنگه هرمز جزو آب‌های بین‌المللی نیست، بلکه در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار دارد. وی با استناد به کنوانسیون حقوق دریاها، توضیح داد که عرض تنگه هرمز ۲۱ مایل دریایی است و بر اساس قوانین، ۱۲ مایل اول آب‌های سرزمینی کشورها محسوب می‌شود. ایزدی یادآور شد که ایران، به دلیل عدم تصویب کنوانسیون حقوق دریاها در قوه مقننه، این حق را دارد که در آب‌های تحت نظارت خود عوارض عبور دریافت کند، همانند ترکیه که از تنگه‌های بین‌المللی اطراف خود عوارض دریافت می‌کند.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، اعلام کرد که وقایع جاری علیه ایران و وضعیت تنگه هرمز تأثیر مستقیمی بر بازارهای انرژی و انتقال نفت از این گذرگاه آبی حیاتی گذاشته است. وی همچنین آمادگی روسیه را برای ارائه راهکار و ایفای نقش کلیدی در ایجاد ساختار جدیدی برای تجارت و حمل‌ونقل جهانی ابراز داشت.

مقامات آمریکایی اعلام کردند که ترامپ به دستیاران خود گفته است در صورت لزوم، کارزار نظامی علیه ایران را حتی با وجود مسدود بودن تنگه هرمز پایان خواهد داد. این تصمیم، تسلط تهران بر این آبراه را تمدید کرده و بازگشایی آن را به آینده موکول می‌کند.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، اعلام کرد که در ۳۱ روز گذشته هیچ مذاکره‌ای با آمریکا صورت نگرفته است. وی با بیان اینکه پیشنهاد گفت‌وگو همراه با پیشنهادهای آمریکا از سوی برخی واسطه‌ها دریافت شده، تأکید کرد که ایران تجربه‌های گذشته را فراموش نمی‌کند و به تلاش خود در راه دفاع از کیان کشور ادامه می‌دهد.