به گزارش سایت خبری پُرسون، امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در دومین همایش سالانه بازار سرمایه ایران با حضور مسعود پزشکیان رئیسجمهور، سیدعلی مدنیزاده وزیر امور اقتصادی و دارایی، حجتاله صیدی رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار و مدیران و فعالان بازار سرمایه، با تأکید بر نقش معماری نظام مالی در رشد اقتصادی کشور اظهار کرد: آینده اقتصاد ایران بیش از آنکه به حجم منابع مالی در دسترس وابسته باشد، به کیفیت معماری نظام مالی، کارایی سازوکار تخصیص سرمایه و توانایی اقتصاد در تبدیل پساندازها به سرمایهگذاری مولد وابسته است.
وی با بیان اینکه در تحلیل مسائل اقتصادی معمولاً محدودیت منابع مورد تأکید قرار میگیرد، افزود: به همان اندازه و شاید مهمتر از آن باید به چگونگی تجهیز، واسطهگری، قیمتگذاری و تخصیص منابع مالی توجه کرد. اقتصادی که از سازوکارهای کارآمد واسطهگری مالی برخوردار نباشد، حتی با وجود منابع مالی قابل توجه نمیتواند ظرفیتهای سرمایهگذاری خود را بهطور کامل بالفعل کند.
همتی با اشاره به اینکه بازار پول و بازار سرمایه نباید دو حوزه مستقل یا رقیب تلقی شوند، گفت: این دو، اجزای مکمل یک نظام مالی هستند که کارکرد نهایی آن باید تجهیز پساندازها، تخصیص بهینه منابع، مدیریت ریسک و تأمین مالی رشد اقتصادی باشد.
ثبات پولی و مالی، پیشنیاز سرمایهگذاری
رئیس کل بانک مرکزی در تشریح محور نخست سخنان خود، ثبات پولی و مالی، مهار تورم و حفظ ارزش پول ملی را در مرکز مسئولیت بانک مرکزی دانست و اظهار کرد: هرچه مسیر تورم باثباتتر و پیشبینیپذیرتر باشد، بنگاهها بهتر میتوانند هزینهها و درآمدهای خود را برآورد کنند و درباره سرمایهگذاریهای چندساله تصمیم بگیرند.
وی ثبات مالی را نیز توان نظام مالی برای ادامه فعالیت در زمان بروز شوکها عنوان کرد و افزود: در شرایط دشوار، پرداختها باید بهموقع انجام شود، بانکها بتوانند به مشتریان واجد شرایط اعتبار بدهند و بازارها نیز امکان معامله و تأمین مالی را حفظ کنند. کیفیت داراییهای بانکها و نقدشوندگی بازارها در حفظ این توان نقش مهمی دارد.
همتی با اشاره به شرایط خاص اقتصاد ایران و وضعیت نه جنگ و نه صلح گفت: نااطمینانیهای بیرونی تشدید شده است؛ برخی بنگاهها در تأمین مواد اولیه یا صادرات با مشکل مواجه هستند و برخی نیز کاهش تقاضا و فروش را تجربه میکنند. در چنین شرایطی، روشن بودن جهت سیاستهای پولی و ارزی و همچنین ثبات تصمیمات دولت و قواعد داخلی به بنگاهها امکان میدهد با اطمینان بیشتری برنامهریزی کنند.
سیاست پولی بر هزینه تأمین مالی و ارزش داراییها اثر دارد
همتی در محور دوم سخنان خود به آثار سیاست پولی بر بازار سرمایه پرداخت و با اشاره به اثرگذاری نرخ سود بر هزینه تأمین مالی شرکتها و تصمیم مردم برای نگهداری پسانداز در قالب سپرده، اوراق یا سهام، اظهار کرد: شرایط اعتباری بانکها بر دسترسی بنگاهها به سرمایه در گردش اثر دارد و تحولات نرخ ارز نیز بسته به ترکیب هزینهها و درآمدهای هر شرکت، چشمانداز سودآوری آن را تغییر میدهد.
وی شناخت این ارتباطها را برای بانک مرکزی ضروری دانست تا آثار تصمیمات پولی و ارزی بر سرمایهگذاری و تأمین مالی بهتر ارزیابی شود و افزود: در این میان، بازار بدهی نقش مهمی دارد؛ وقتی اوراق دولتی در سررسیدهای مختلف بهطور منظم معامله میشوند، بازده آنها میتواند مبنای شکلگیری یک منحنی بازده مرجع باشد.
رئیس کل بانک مرکزی با تشریح کارکرد منحنی بازده در ارزیابی اوراق توضیح داد: سرمایهگذار میتواند بازده اوراق سهساله یک شرکت را با بازده اوراق دولتی همسررسید مقایسه کند و بسنجد آیا بازده بیشتر، ریسک عدم پرداخت و دشواری فروش اوراق شرکت را جبران میکند یا خیر.
همتی با تأکید بر اینکه هرچه بازار ثانویه اوراق عمیقتر و نقدشوندهتر باشد، قیمتها اطلاعات روشنتری درباره شرایط تأمین مالی و انتظارات بازار در اختیار سرمایهگذاران و سیاستگذار پولی قرار میدهد، گفت: توسعه بازار بدهی به قیمتگذاری بهتر داراییها و شناخت دقیقتر آثار سیاست پولی کمک میکند.
انتشار اوراق دولت باید با ظرفیت بازار متناسب باشد
وی در ادامه با اشاره به نقش بازار بدهی در انضباط مالی و تأمین مالی دولت، انتشار اوراق را ابزاری برای تأمین مالی شفافتر دانست و تأکید کرد: برای استفاده پایدار از این ظرفیت، منابع بازپرداخت باید مشخص باشد و حجم و زمانبندی عرضه با ظرفیت جذب بازار تناسب داشته باشد.
همتی هشدار داد که عرضه حجم بزرگی از اوراق دولتی در فاصله زمانی کوتاه میتواند بر تأمین مالی بنگاهها اثر بگذارد و آنها را برای جذب منابع ناچار به پیشنهاد بازده بالاتر کند.
وی با بیان اینکه تقویم روشن انتشار اوراق به دولت، شرکتها و سرمایهگذاران امکان برنامهریزی میدهد، گفت: وقتی نیازهای بودجه دولت جهت سیاست پولی را تعیین میکند، مهار پایدار تورم دشوارتر میشود؛ بنابراین انضباط بودجهای و پایداری بدهی دولت پشتوانه اثربخشی سیاست پولی است.
رئیس کل بانک مرکزی همچنین بر ضرورت جلوگیری از سلطه سیاست مالی بر سیاست پولی تأکید کرد و با اشاره به تلاش وزارت اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه برای جلوگیری از بروز این مسئله گفت: ارزیابی ریسک و توان بازپرداخت باید مبنای اعتباردهی بانکی قرار گیرد.
بانکها برای سرمایه در گردش؛ بازار سرمایه برای تأمین مالی بلندمدت
همتی با تأکید بر جایگاه بازار سرمایه در اقتصاد ایران گفت: شخصاً به جایگاه بازار سرمایه در اقتصاد ایران اعتقاد راسخ دارم و معتقدم این بازار باید سهم بیشتری در تأمین مالی سرمایهگذاری بلندمدت برعهده بگیرد.
وی با اشاره به شناخت بانکها از گردش مالی، سابقه پرداخت و نیازهای مشتریان اظهار کرد: این شناخت بهویژه در تأمین سرمایه در گردش ارزشمند است؛ به همین دلیل، تکیه بانک مرکزی و بانکها باید عمدتاً به سمت تأمین سرمایه در گردش، بهبود کیفیت داراییها و تقویت سرمایه بانکها برود تا ظرفیت آنها برای ایفای نقش در نظام مالی حفظ شود.
رئیس کل بانک مرکزی بازار سرمایه را دارای ظرفیت تأمین مالی پروژهها و طرحهایی دانست که برای رسیدن به درآمد به زمان بیشتری نیاز دارند و افزود: این بازار میتواند از طریق عرضه سهام جدید و انتشار اوراق، منابع مورد نیاز چنین طرحهایی را فراهم کند.
وی با اشاره به امکان همکاری بازار پول و سرمایه در تأمین سرمایه در گردش بنگاهها گفت: وقتی بنگاهی کالا را تحویل داده اما هنوز بهای آن را دریافت نکرده است، ابزارهای تأمین مالی زنجیرهای از جمله اوراق گام میتوانند اعتبار را به یک معامله واقعی و نیاز مشخص بنگاه پیوند دهند.
همتی با بیان اینکه بانک مرکزی توسعه این ابزار را بهطور جدی دنبال میکند، افزود: حجم تأمین مالی از طریق ابزار گام و روشهای مرتبط که در هفت ماه سال گذشته حدود ۴۸ همت بود، اکنون به ۵۰۰ همت رسیده و بیش از ۱۰ برابر شده است. امیدواریم این رقم تا پایان سال به ۸۰۰ تا هزار همت برسد.
وی این ابزار را ظرفیتی مهم برای همکاری بازار سرمایه و بازار پول در تأمین مالی بنگاهها دانست.
توزیع ریسک، معیار ارزیابی توسعه بازار سرمایه
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به اینکه تقسیم کار بین بانکها و بازار سرمایه باید بر اساس ماهیت تأمین منابع و پذیرش ریسک انجام شود، اظهار کرد: در این تقسیم کار باید به دو پرسش پاسخ داده شود؛ چه کسی منابع را تأمین میکند و اگر زیانی رخ دهد، چه کسی آن را تحمل میکند؟
همتی توضیح داد: وقتی سرمایهگذاران اوراق شرکتی را خریداری میکنند و یک بانک بازپرداخت آن را تضمین میکند، منابع از بازار سرمایه تأمین میشود و بانک تا سقف ضمانت تعهد پرداخت دارد؛ اما در تأمین مالی از طریق سهام، سرمایهگذار در سود و زیان بنگاه شریک میشود.
وی با تأکید بر اهمیت شناخت این سازوکارها گفت: این موضوع کمک میکند ارزیابی کنیم توسعه بازار سرمایه تا چه اندازه ظرفیت تازهای برای پذیرش ریسک ایجاد کرده است. بازار سرمایه همچنین در پوشش ریسک نقش دارد و اگر بنگاه بتواند با قرارداد مناسب بخشی از ریسک افزایش قیمت مواد اولیه را پوشش دهد، برآورد هزینه تولید برای آن آسانتر میشود و بانک نیز میتواند توان بازپرداخت بنگاه را با اطلاعات بهتری ارزیابی کند.
اعتماد عمومی و کیفیت تخصیص منابع اهمیت دارد
همتی در محور پنجم سخنان خود به کیفیت تخصیص سرمایه و اعتماد عمومی پرداخت و با اشاره به دشوارتر شدن تشخیص منشأ مشکلات بنگاهها در شرایط نااطمینانی گفت: ممکن است فروش دو شرکت به یک اندازه کاهش یابد، اما یکی به دلیل وقفه موقت در صادرات نتوانسته سفارشهای خود را تحویل دهد و دیگری بخشی از توان رقابت خود را از دست داده باشد. شرکت نخست ممکن است برای اجرای سفارشها به اعتبار مدتدار نیاز داشته باشد، در حالی که شرکت دوم به سرمایه تازه و اصلاح ساختار نیازمند است.
وی گزارشگری مالی قابل اتکا و تحلیل حرفهای را در تشخیص مسیر مناسب تأمین مالی ضروری دانست و افزود: بانک و سرمایهگذار باید بتوانند تشخیص دهند کدام فعالیت با چه نوع تأمین مالی میتواند دوباره به درآمد برسد.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به شعار همایش امسال، «بازار سرمایه فراگیر؛ فرصت بازآفرینی و رشد»، گفت: این شعار از همین منظر اهمیت دارد؛ طرحی که قابل دفاع باشد باید بتواند به منابع مالی دسترسی پیدا کند. خانوادهای که بخشی از پسانداز خود را سرمایهگذاری میکند، باید بداند پولش کجا میرود، چه ریسکی میپذیرد و چه حقوقی دارد.
همتی افشای بهموقع اطلاعات، پاسخگویی مدیران شرکتها و رعایت حقوق سرمایهگذاران را پایههای اعتبار بازار دانست و بر ضرورت توجه جدی سازمان بورس به این موارد تأکید کرد.
وی اضافه کرد: در کنار ارزش معاملات و حجم انتشار اوراق، باید ببینیم بازار سرمایه چه اندازه به تشکیل سرمایه، نوسازی تولید و افزایش بهرهوری کمک کرده است؛ اثر بازار بر اقتصاد را میتوان در همین نتایج سنجید.
تأکید بر همکاری نهادهای مالی و حمایت از اقتصاد
همتی در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری منظم بانک مرکزی، نظام بانکی، سازمان بورس و وزارت امور اقتصادی و دارایی اظهار کرد: ثبات پولی به بنگاهها امکان برنامهریزی میدهد، تعمیق بازارهای مالی راههای جذب سرمایه را گسترش میدهد و کیفیت تخصیص منابع تعیین میکند این سرمایه تا چه اندازه به رشد تولید و بهرهوری منجر شود.
وی تبادل اطلاعات و بررسی آثار تصمیمها پیش از اجرا را زمینهساز مدیریت انتشار اوراق، نقدینگی و توسعه هماهنگتر ابزارهای مالی دانست و افزود: بانک مرکزی ثبات و توسعه متوازن بازارهای مالی را لازمه رشد پایدار میداند و در چارچوب وظایف خود از همکاریهایی که به تأمین مالی مولد و توزیع بهتر اعتبار کمک میکنند، استقبال میکند.
رئیس کل بانک مرکزی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به انتشار کلیپهایی با استفاده از هوش مصنوعی درباره وضعیت اقتصاد ایران از سوی آمریکا و اسرائیل گفت: آنها در اقتصاد واقعی نتوانستند کاری انجام دهند و به هوش مصنوعی و ساخت کلیپهایی روی آوردهاند که نشان دهند اقتصاد ایران ورشکسته شده و بانکهای آن از بین رفتهاند؛ اما این اقدامات نیز نتیجهای نخواهد داشت.
همتی با تأکید بر ایستادگی مردم و دولت ایران در شرایط کنونی گفت: مردم ایران ایستادهاند، دولت محکم ایستاده و اقتصاد کشور نیز پشتوانه قوی دارد؛ مسیر خود را ادامه میدهیم و مطمئن هستیم مردم ایران پیروز میدان خواهند بود.
منبع: تسنیم