به گزارش سایت خبری پُرسون، انتخاب کولر مناسب برای مرغداری فقط به متراژ سالن بستگی ندارد. بسیاری از افراد هنگام خرید کولر صنعتی، طول و عرض سالن را اعلام میکنند و انتظار دارند براساس همین دو عدد، ظرفیت دستگاه مشخص شود. در حالی که متراژ تنها یکی از عوامل مؤثر در محاسبه ظرفیت کولر مرغداری است.
ارتفاع سالن، تعداد و وزن طیور، شرایط آبوهوایی منطقه، نوع سیستم تهویه، میزان عایقکاری سقف و دیوارها و حتی محل نصب کولرها میتواند ظرفیت موردنیاز را تغییر دهد.
در سالن مرغداری، گرما فقط از محیط بیرون وارد نمیشود. خود پرندهها نیز گرما و رطوبت تولید میکنند. هرچه سن و وزن گله بیشتر شود، میزان گرمای تولیدشده داخل سالن افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، سیستم سرمایشی باید براساس سختترین شرایط دوره پرورش انتخاب شود؛ یعنی زمانی که وزن طیور بالا رفته و دمای بیرون نیز به بیشترین مقدار خود رسیده است.
محاسبه صحیح ظرفیت کولر باعث میشود دمای سالن یکنواختتر باشد، تنش گرمایی طیور کاهش پیدا کند و مصرف برق و آب نیز در محدوده منطقی باقی بماند.
چرا ظرفیت کولر مرغداری را نباید فقط با متراژ محاسبه کرد؟
فرض کنید دو سالن مرغداری هرکدام ۶۰۰ مترمربع مساحت دارند. سالن اول سقف کوتاه، عایق مناسب و تراکم متوسطی دارد. سالن دوم دارای سقف بلند، پوشش فلزی بدون عایق و تعداد بیشتری پرنده است.
با اینکه مساحت هر دو سالن یکسان است، سالن دوم به ظرفیت سرمایشی و هوادهی بیشتری نیاز دارد. بنابراین نمیتوان برای هر دو سالن یک کولر مشابه پیشنهاد داد.
برای انتخاب ظرفیت مناسب کولر مرغداری باید این عوامل بهصورت همزمان بررسی شوند:
- ابعاد و حجم کامل سالن
- تعداد، سن و وزن طیور
- دما و رطوبت منطقه
- نوع تهویه و وضعیت فنهای خروجی
- کیفیت عایق سقف و دیوارها
علاوه بر این موارد، باید مشخص شود که سالن از سیستم تهویه تونلی استفاده میکند یا کولرها هوا را بهصورت مستقیم وارد سالن میکنند. روش محاسبه در این دو سیستم کاملاً یکسان نیست.
تفاوت ظرفیت سرمایشی با میزان هوادهی کولر
فرمولهای این گزارش مقدار هوادهی موردنیاز سالن را محاسبه میکنند، نه میزان دقیق کاهش دما. مقدار خنکشدن هوا به دما و رطوبت منطقه، کیفیت پد، دمای آب و راندمان کولر بستگی دارد.
یکی از نکات مهم در انتخاب کولر مرغداری، تفاوت میان ظرفیت سرمایشی و میزان هوادهی است.
میزان هوادهی نشان میدهد دستگاه در هر ساعت چه مقدار هوا را جابهجا میکند. برای مثال، ممکن است روی مشخصات یک کولر عدد ۴۰ هزار مترمکعب بر ساعت درج شده باشد. این عدد به معنای حجم هوایی است که دستگاه در شرایط مشخص میتواند جابهجا کند.
اما خنکشدن هوا به عوامل دیگری مانند دمای بیرون، رطوبت نسبی، کیفیت پد یا پوشال، دمای آب و میزان تمیزی مسیر هوا بستگی دارد.
در مناطق گرم و خشک، کولر تبخیری معمولاً عملکرد بهتری دارد؛ زیرا هوای خشک توان بیشتری برای جذب رطوبت دارد. در مناطق مرطوب، اختلاف دمای ایجادشده کمتر است و باید بیشتر بر سرعت جریان هوا و تخلیه سریع رطوبت تمرکز کرد.
بنابراین هنگام خرید کولر صنعتی مرغداری، نباید فقط به قدرت موتور یا نام مدل دستگاه توجه کرد. مهمترین معیار، میزان هوادهی واقعی دستگاه در شرایط کاری سالن است.
اطلاعات لازم برای محاسبه ظرفیت کولر مرغداری
پیش از انجام محاسبه، باید اطلاعات سالن بهطور دقیق جمعآوری شود. اندازهگیری تقریبی میتواند باعث انتخاب دستگاهی ضعیفتر یا بزرگتر از نیاز واقعی شود.
اطلاعات اصلی شامل طول، عرض و ارتفاع متوسط سالن است. در سالنهایی که سقف شیبدار دارند، نباید فقط ارتفاع دیوار کناری را در نظر گرفت. بهتر است میانگین ارتفاع دیوار و قسمت مرکزی سقف محاسبه شود.
تعداد پرندهها نیز باید همراه با وزن آنها بررسی شود. برای مثال، بیست هزار جوجه سبک گرمای کمتری نسبت به بیست هزار مرغ سنگین تولید میکنند.
همچنین لازم است دمای اوج تابستان، میزان رطوبت منطقه، وضعیت تابش خورشید روی سقف و توان برق مجموعه مشخص باشد. اگر ظرفیت کولرها بالا باشد اما برق یا آب کافی وجود نداشته باشد، سیستم در روزهای گرم عملکرد پایداری نخواهد داشت.
روش ساده محاسبه حجم سالن مرغداری
اولین مرحله در محاسبه ظرفیت کولر مرغداری، بهدستآوردن حجم داخلی سالن است.
فرمول محاسبه حجم سالن بهصورت زیر است:
حجم سالن = طول × عرض × ارتفاع متوسط
فرض کنیم یک سالن ۵۰ متر طول، ۱۲ متر عرض و ۳ متر ارتفاع متوسط داشته باشد. حجم داخلی سالن برابر خواهد بود با:
۵۰ × ۱۲ × ۳ = ۱۸۰۰ مترمکعب
این عدد نشان میدهد چه مقدار هوا داخل سالن وجود دارد. اما برای انتخاب کولر، فقط دانستن حجم کافی نیست. باید مشخص شود این حجم هوا چند بار در ساعت باید تعویض شود.
در شرایط گرم، هوای سالن باید سریعتر جایگزین شود تا گرما، رطوبت، گردوغبار و گازهای نامطلوب از محیط خارج شوند.
در سالنهای دارای تهویه تونلی، تعویض کامل هوای سالن در حدود یک دقیقه میتواند یکی از معیارهای اولیه بررسی ظرفیت تهویه باشد. با این حال، ظرفیت نهایی باید براساس سطح مقطع سالن، سرعت موردنیاز هوا و ظرفیت واقعی فنها محاسبه شود.
در این شرایط:
هوادهی = حجم سالن × ۶۰ ÷ زمان تعویض هوا برحسب دقیقه
برای سالن مثال بالا داریم:
۱۸۰۰ × ۶۰ ÷ ۱ = ۱۰۸۰۰۰ مترمکعب بر ساعت
این عدد فقط یک معیار اولیه برای بررسی ظرفیت تهویه تونلی است و نباید بهتنهایی ظرفیت نهایی کولر یا فنها در نظر گرفته شود.
محاسبه ظرفیت در سالنهای دارای تهویه تونلی
در سالنهای دارای تهویه تونلی، فنهای خروجی با ایجاد فشار منفی، هوا را از یک سمت سالن به داخل میکشند و از سمت دیگر خارج میکنند. در این سیستم، سرعت حرکت هوا روی بدن پرنده نقش مهمی در کاهش تنش گرمایی دارد.
برای محاسبه هوادهی در چنین سالنهایی از سطح مقطع سالن و سرعت هدف هوا استفاده میشود:
هوادهی موردنیاز (مترمکعب بر ساعت) = سطح مقطع سالن (مترمربع) × سرعت هوا (متر بر ثانیه) × ۳۶۰۰
در سالنهایی با سطح مقطع مستطیلی، سطح مقطع از ضرب عرض سالن در ارتفاع مؤثر به دست میآید. در سالنهای دارای سقف شیبدار، باید مساحت واقعی سطح مقطع یا ارتفاع متوسط معادل محاسبه شود.
اگر عرض سالن ۱۲ متر و ارتفاع مؤثر آن ۲٫۸ متر باشد، سطح مقطع برابر است با:
۱۲ × ۲٫۸ = ۳۳٫۶ مترمربع
سرعت هوای موردنیاز در سالن تونلی به سن، وزن و نوع طیور، دمای محیط و شرایط سالن بستگی دارد. برای نمونه، اگر براساس طراحی تخصصی سرعت هدف ۲٫۵ متر بر ثانیه تعیین شده باشد، هوادهی موردنیاز از فرمول زیر محاسبه میشود.
۳۳٫۶ × ۲٫۵ × ۳۶۰۰ = ۳۰۲۴۰۰ مترمکعب بر ساعت
این عدد مجموع هوادهی موردنیاز سیستم است و معمولاً به مجموع ظرفیت واقعی فنهای خروجی مربوط میشود، نه ظرفیت یک کولر.
در تهویه تونلی، سطح پد خنککننده، ظرفیت فنها، فشار منفی سالن و محل ورود هوا باید با یکدیگر هماهنگ باشند. اگر فنها قوی باشند اما سطح پد کوچک باشد، هوا با سرعت زیادی از پد عبور میکند و فرصت کافی برای خنکشدن نخواهد داشت.
تعداد و وزن طیور چه تأثیری بر ظرفیت کولر دارد؟
هر پرنده داخل سالن گرما و رطوبت تولید میکند. با افزایش سن و وزن گله، بار حرارتی سالن بیشتر میشود. به همین دلیل، محاسبه ظرفیت کولر باید براساس روزهای پایانی دوره انجام شود.
تعداد پرنده بدون در نظر گرفتن وزن، معیار دقیقی نیست. ممکن است دو سالن تعداد پرنده یکسانی داشته باشند، اما وزن نهایی گله در یکی از آنها بیشتر باشد.
برای ارزیابی بهتر باید به این موارد توجه شود:
- وزن زنده کل گله
- تراکم پرنده در هر مترمربع
- سن پرنده در گرمترین روزهای دوره
- میزان رطوبت تولیدشده در سالن
در سالنهای پرتراکم، فقط کاهش دما کافی نیست. هوای تازه باید بتواند رطوبت بستر، دیاکسیدکربن، آمونیاک و گردوغبار را نیز از سالن خارج کند.
اگر کولر هوای زیادی وارد کند اما مسیر مناسبی برای خروج هوا وجود نداشته باشد، فشار داخل سالن افزایش پیدا میکند و عملکرد واقعی کولر کاهش مییابد.
شرایط آبوهوایی چگونه ظرفیت کولر را تغییر میدهد؟
دمای هوا بهتنهایی نشاندهنده عملکرد کولر نیست. میزان رطوبت نیز اهمیت زیادی دارد.
کولرهای تبخیری در هوای گرم و خشک بیشترین بازده را دارند. در مناطق شرجی، هوای بیرون از قبل رطوبت زیادی دارد و آب کمتری تبخیر میشود. به همین دلیل، کاهش دمای ایجادشده توسط کولر محدودتر خواهد بود.
در مناطق مرطوب، ممکن است افزایش تعداد کولرها مشکل را بهطور کامل برطرف نکند. در چنین شرایطی، تخلیه سریع هوا، افزایش سرعت جریان و کنترل زمان کار پمپ آب اهمیت بیشتری پیدا میکند.
همچنین ظرفیت سیستم باید براساس بالاترین دمای احتمالی تابستان انتخاب شود، نه میانگین دمای روزانه. اگر دستگاه فقط برای شرایط عادی طراحی شود، در موج گرما توان کافی نخواهد داشت.
چرا هوادهی واقعی کولر ممکن است با عدد کاتالوگ تفاوت داشته باشد؟
ظرفیت درجشده در کاتالوگ باید همراه با شرایط اندازهگیری و فشار کاری دستگاه بررسی شود. در شرایط واقعی سالن، پد، کانال، دریچه، کرکره و سایر مقاومتهای مسیر هوا میتوانند هوادهی دستگاه را کاهش دهند.
بنابراین دستگاه باید براساس هوادهی واقعی آن در فشار کاری سالن انتخاب شود. ظرفیت ذخیره احتمالی نیز باید با توجه به شرایط اقلیمی، افت فشار، کیفیت تجهیزات و طراحی سیستم تعیین شود و درصد ثابتی برای همه مرغداریها ندارد. این موضوع جایگزین سرویس و نگهداری منظم تجهیزات نیست.
نمونه محاسبه تعداد کولر در سیستم دمنده
این روش برای سالنهایی است که کولرها هوا را بهصورت مستقیم یا از طریق کانال وارد میکنند.
فرض کنید هوادهی موردنیاز سالن، پس از بررسی حجم سالن، تعداد و وزن طیور، شرایط آبوهوایی و عایقکاری، برابر با ۱۸۰ هزار مترمکعببرساعت باشد.
همچنین هوادهی واقعی هر کولر با درنظرگرفتن افت کانال، دریچه و فشار کاری، ۴۵ هزار مترمکعببرساعت باشد.
فرمول محاسبه:
تعداد کولر = هوادهی موردنیاز سالن ÷ هوادهی واقعی هر کولر
محاسبه:
۱۸۰٬۰۰۰ ÷ ۴۵٬۰۰۰ = ۴ دستگاه
بنابراین، برای تأمین هوادهی موردنیاز، حداقل چهار دستگاه کولر لازم است. اگر نتیجه محاسبه اعشاری باشد، تعداد کولر باید به عدد صحیح بالاتر گرد شود.
در انتخاب نهایی باید به این موارد نیز توجه کرد:
- جانمایی مناسب کولرها
- یکنواختی توزیع هوا در سالن
- وجود مسیر کافی برای خروج هوا
- ظرفیت برق و آب مجموعه
- افت هوادهی ناشی از کانال، دریچه، پد و کرکره
عدد ۱۸۰ هزار مترمکعببرساعت در این مثال یک مقدار فرضی است و باید در هر پروژه براساس مشخصات واقعی سالن محاسبه شود.
نقش عایقکاری در کاهش ظرفیت موردنیاز
سقف فلزی بدون عایق میتواند در ساعات گرم روز مقدار زیادی حرارت وارد سالن کند. در چنین شرایطی، بخشی از توان کولر صرف مقابله با گرمای سقف و دیوارها میشود.
عایقکاری مناسب سقف، استفاده از رنگ روشن در سطح بیرونی، جلوگیری از تابش مستقیم و بستن درزهای اضافی میتواند بار حرارتی سالن را کاهش دهد.
در بعضی مرغداریها، اصلاح عایقکاری نتیجه بهتری از خرید یک کولر اضافه ایجاد میکند. این کار علاوه بر کاهش دمای سالن، مصرف برق و آب را نیز پایین میآورد.
در سالنهای فشار منفی، درزبندی اهمیت بیشتری دارد. اگر هوا از شکافها وارد شود، بخشی از جریان بدون عبور از پد خنککننده وارد سالن خواهد شد و بازده سرمایش کاهش پیدا میکند.
اشتباهات رایج در انتخاب کولر مرغداری
انتخاب کولر فقط براساس متراژ، مهمترین اشتباه در این زمینه است. ظرفیت باید براساس حجم سالن و شرایط واقعی گله محاسبه شود.
توجهکردن به عدد اسمی کاتالوگ بدون بررسی هوادهی واقعی نیز میتواند باعث خرید دستگاه نامناسب شود.
انتخاب یک کولر بسیار بزرگ بدون بررسی نحوه توزیع هوا نیز میتواند باعث ایجاد اختلاف دما در بخشهای مختلف سالن شود. در برخی سالنها، استفاده از چند دستگاه با کنترل مرحلهای نتیجه مناسبتری دارد.
تقسیم ظرفیت میان چند دستگاه، امکان کنترل مرحلهای را فراهم میکند و در صورت خرابی یک دستگاه، کل سیستم سرمایش از کار نمیافتد.
همچنین نباید مسیر خروج هوا را نادیده گرفت. هوای خنک پس از ورود باید بتواند گرما و رطوبت را از سالن خارج کند. بدون خروج مناسب، اضافهکردن کولرهای بیشتر نتیجه مطلوبی ایجاد نمیکند.
هنگام خرید کولر صنعتی مرغداری چه نکاتی مهم است؟
قبل از خرید باید هوادهی واقعی دستگاه، کیفیت پد، توان موتور، مصرف برق و امکان سرویس آن بررسی شود.
امکان سرویس آسان، کیفیت قطعات و مقاومت دستگاه در محیط مرطوب مرغداری نیز هنگام انتخاب کولر اهمیت دارد.
بهتر است مشخصات زیر از فروشنده دریافت شود:
- هوادهی دستگاه در فشار کاری
- توان و مصرف برق موتور
- ابعاد و نوع پد خنککننده
- میزان تقریبی مصرف آب
- شرایط تأمین قطعات و خدمات
اگر فقط یک عدد بزرگ برای ظرفیت دستگاه اعلام شود و شرایط اندازهگیری مشخص نباشد، مقایسه آن با سایر کولرها دشوار خواهد بود.
جمعبندی
برای محاسبه ظرفیت کولر مرغداری نمیتوان فقط به متراژ سالن تکیه کرد. حجم داخلی سالن، تعداد و وزن طیور، دما و رطوبت منطقه، نوع سیستم تهویه، عایقکاری و میزان افت هوادهی باید همزمان بررسی شوند.
ابتدا حجم سالن از ضرب طول، عرض و ارتفاع متوسط محاسبه میشود. سپس میزان تعویض هوای موردنیاز و در سالنهای تونلی، سرعت جریان هوا بررسی خواهد شد. در پایان نیز باید عملکرد واقعی دستگاه در شرایط کاری سالن و افت احتمالی هوادهی بررسی شود.
کولر بزرگتر همیشه انتخاب بهتری نیست. دستگاه باید متناسب با نیاز واقعی سالن و ظرفیت مسیرهای ورود و خروج هوا انتخاب شود. جانمایی درست، سرویس منظم و عایقکاری مناسب نیز بهاندازه ظرفیت دستگاه اهمیت دارند.
محاسبه اصولی ظرفیت کولر علاوه بر کاهش تنش گرمایی طیور، به کنترل مصرف انرژی، بهبود کیفیت هوا و افزایش پایداری سیستم تهویه مرغداری کمک میکند.
سوالات متداول درباره ظرفیت کولر مرغداری
آیا ظرفیت کولر فقط براساس متراژ سالن محاسبه میشود؟
خیر. ارتفاع سالن، تعداد و وزن طیور، شرایط آبوهوایی، عایقکاری و نوع سیستم تهویه نیز باید در محاسبه در نظر گرفته شوند.
کولر تبخیری برای مناطق مرطوب مناسب است؟
بازده کولر تبخیری در مناطق خشک بیشتر است. در مناطق مرطوب باید به سرعت جریان هوا و خروج سریع رطوبت توجه بیشتری شود.
ظرفیت واقعی کولر با عدد کاتالوگ تفاوت دارد؟
بله. وجود پد، کانال، توری، کرکره و فشار داخل سالن میتواند هوادهی واقعی دستگاه را کاهش دهد.
یک کولر بزرگ بهتر است یا چند کولر کوچکتر؟
در بسیاری از سالنها، استفاده از چند کولر با جانمایی مناسب باعث توزیع بهتر هوا و کنترل مرحلهای ظرفیت میشود.
آیا باید ظرفیت اضافه برای روزهای بسیار گرم در نظر گرفت؟
ظرفیت ذخیره باید براساس شرایط سالن، افت فشار، وضعیت تجهیزات و دمای منطقه تعیین شود و درصد ثابتی برای همه مرغداریها وجود ندارد.
منبع: شرکت کولاک گستر یزد
